و در حديث است كه صحابه رسول خدا ( ص ) به گوسفندانى رسيدند و آنها را غارت كردند و پختند ، كه پيامبر ( ص ) فرمود :
« انَّالنُهبي او النْهبةِ لا تَصْلُح »
يعنى : « غارت شده يا چپاول شده حلال نيست » و ديگها را وارونه كردند . « 1 » و در نبرد كابل نيز به گوسفندانى رسيدند و آنها را غارت كردند و عبدالرحمان [ بن سَمُرهً ] دستور داد تا منادى ندا كند : « من از رسول خدا شنيدم
كه مىفرمود : « هركس مالى را غارت كند از ما نيست » « 2 » پس ، گوسفندان را بازگردانيد » و آنها را بازگردانيدند . « 3 » اينها معانى « سلب و نهب و حرب » بود . امّا « غنيمت و مغنم » راغب و ازهرى در مادّه « غنم » گويند : « غَنَم » [ / گوسفند ] معروف است و غُنْم ، رسيدن و دست يافتن به آن است كه بعداً در هرچه كه به دست آيد ، از راه ستيز و غير آن ، در همه آنها به كار رفته است . خداوند متعال فرموده :
( وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ ) :
« و بدانيد هرچه را كه به دست آورديد » و :
( فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلالًا طَيِّباً ) :
« و از آنچه به دست آورديد بخوريد ، حلال و پاكيزه » ؛ و « مَغنَم » آن چيزى است كه به دست مىآيد و
جمع آن « مَغانم » است . خداوند متعال فرموده :
( فَعِنْدَ اللَّهِ مَغانِمُ كَثِيرَةٌ ) :
« و نزد
خدا غنايم بسيارى است » . « 4 »
هامش
( 1 ) . مسند احمد ، ج 5 ص 367 ، و سنن ابنماجه ، كتاب الفتن ، حديث 3938 .
( 2 ) . لفظ حديث بدين شكل است : مَنِ انْتَهَبَ نْهبة فَلَيسَ مِنّا .
( 3 ) . مسند احمد ، ج 5 ص 62 و 63 . شرح حال عبدالرحمان بن سمره قريشى در اسدالغابه ، ج 3 ص 297 ، آمده است .
( 4 ) . . مفردات راغب مادّه « غنم » . تهذيب اللغه ازهرى ، ج 8 ص 149 ، و معجم الفاظ القرآن ، ج 2 ص 293 . و آيات متن به ترتيب : انفال / 41 و 49 ، و نساء / 94 .