« كداميك غذايشان پاكيزهتر است » ؛ و از امام باقر ( ع ) روايت شده كه فرمود :
« زَكاةُالأرضِ يُبْسُها )
يعنى : « پاكِ زمين خشك آن است » ؛ « 1 » و امام على ( ع ) فرموده :
« العِلمُ يَزكُو علي الانفاقِ »
يعنى : « علم با انفاق و تعليم آن به غير فزونى
مىگيرد » ؛ « 2 » و اين سخن كه مىگويند « زَكَا الزَّرعُ » يعنى : « زراعت رشد و بركت يافته » ؛ و سخن خداى متعال ( نساء / 49 ) كه مىفرمايد
: ( الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ )
يعنى : « كسانى كه خود را مدح مىكنند » .
و « زكات » در شرع به معناى : « حق خداست كه انسان از مال خود جداكرده و به مستحق آن مىرساند » و بدان خاطر زكاتش ناميدهاند كه مايه بركت و پاكى جان است . « 3 » اين فشرده قول اهل لغت در بيان معنى « زكات » است . « 4 » اما « صدقه » ، راغب در مفردات گويد : « صدقه چيزى است كه انسان به قصد قربت از مال خود جدا مىكند ، مانند زكاهْ ؛
ولى صدقه در اصل به پرداخت مستحب گفته مىشود و زكات به پرداخت واجب » . « 5 » و طبرسى در مجمعالبيان گويد : « فرق ميان صدقه و زكات آن است كه زكات واجب است ؛ ولى صدقه گاهى واجب و گاهى مستحب است » . « 6 »
هامش
( 1 ) . همان .
( 2 ) نهجالبلاغه ، حكمت 147 .
( 3 ) . مفردات راغب ، مادّه « زكا » .
( 4 ) . مراجعه كنيد : مفردات راغب ، نهاية اللغه ابن اثير ، لسانالعرب ابن منظور ، قاموس فيروزآبادى و شرح آن ، و تفاسير قرآن مانند : تفسير طبرى ، تفسير طبرسى و . . .
( 5 ) . مفردات ، مادّه « صدق » .
( 6 ) . مجمعالبيان ، تفسير آيه 272 سورهء بقره .