آشكار نمودند . مثلا ابوسفيان گفته بود : اين فرار و هزيمت تا به درياى سرخ مىكشد . « لاتنتهى هريمتهم دون البحر » او در اين هنگام از نشانههاى جاهليت و كفر ، « ازلام » را به همراه خويش در تيردان داشت ! ! « ازلام » تيرهاى چوبينى بود كه مشركين ، در شرايط خاص براى قرعهكشى به كار مىبردند و خود از نشانههاى بارز بتپرستى و جاهليت عرب به شمار مىرفت ، و در قرآن كريم همراه با اصنام جاهلى مورد نكوهش و تقبيح قرار گرفته است « 1 » .
مرد ديگرى از سران قريش گفته بود : هان ، اينك سحر باطل شد ! ؟
فرمان رسول خدا ( ص ) و فرياد رساى عباس ، مسلمانان را كه در اثر شوكهء حملهء ناگهانى دشمن ، فرارى شده بودند ، به جاى خود بازگردانيد . اندكى بيش طول نكشيد كه نيروى دشمن مغلوب گشته اسلام شاهد پيروزى را در آغوش گرفت .
بيشتر غنائمى كه در اين جنگ به دست آمد ، در ميان تازه مسلمانان تقسيم شد . اينان به گفتهء قرآن كريم
« مُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ »
« 2 » محسوب مىشدند . خداوند و پيامبرش مىخواستند با برآوردن نيازهاى مادى آنان ، دلهايشان را با اسلام دين خدا نرم كنند . بدين جهت به هر يك از افراد اين گروه ، صد شتر بخشوده شد . ابوسفيان و فرزندش معاويه ، هر يك صد شتر گرفتند و مقدار زيادى نقره . ابوسفيان ، در برابر رفتار رسول اكرم ، گفت : بخداى سوگند ، تو مردى بزرگوار هستى . پدر و مادرم فدايت باد ، آنگاه با تو مىجنگيدم ، بهترين جنگجو بودى و آنگاه كه با تو در صلح شدم ، بهترين صلح كنندگان .
طوايف انصار ، كه از غنائم جنگى بهرهاى كم بردند ، در اين حادثه احساس تبعيض و خويشاوندگرائى كردند از اين رو پارهاى از ايشان سخت در هم و دژم شده سخنانى بر اساس ناراحتى بر زبان جارى ساختند . پيامبر اكرم ( ص ) فرمان داد كه انصار گرد هم آيند و خود در مجلسشان حضور يافت . آن حضرت ، پس از مدتى سخنرانى مقدماتى ، فرمود : نه ، مسئله چنان كه فكر كردهايد نيست . من از آن رو
هامش
( 1 ) قرآن كريم ، سورهء مائده / آيهء 3 و 90 ، سورهء توبه / آيهء 60
( 2 ) قرآن كريم ، سورهء مائده / آيهء 3 و 90 ، سورهء توبه / آيهء 60 .