پيوست تلاشى كه دانشمندان اهل تسنن در راه تصحيح و توجيه يك حديث كردهاند !
در پايان بحثها شايسته است اندكى توقف كرده و حديثى كه در صفحات گذشته وعده كرده بوديم ، مورد بررسى قرار دهيم ، و تلاشهائى كه دانشمندان اهل تسنن در راه تفسير و توجيه و تأويل آن كردهاند ، و زحماتى كه براى تطبيق آن با واقع كشيدهاند ، ارزشيابى كنيم .
در صحيح مسلم ، چنين روايت شده است : « پيامبر ( ص ) فرمود : حرم من در مدينه ، سرزمين ميان كوه ثور تا كوه عير يا عائر مىباشد . . . » « 1 »
راوايان اين روايت كه ما خلاصهء آن را براى شما باز گفتيم ، خواستهاند براى مدينه مانند مكه حرم و حدود حرم تعيين كنند . اما اشتباهى كه كردهاند ، در اين است كه يكى از مرزها و حدود حرم را « كوه ثور » قرار دادهاند . در صورتى كه كوه ثور در مكه است ، و همان كوهى است كه پيامبر اكرم ( ص ) در وقت هجرت از مكه ، چندى در غار آن پنهان شده است « 2 » ، و مدينه به هيچ وجه كوهى به نام ثور ندارد ، چنان كه دانشمندان بزرگ بدان تصريح كردهاند ، و از آن جمله :
1 - مُصْعَب زبيرى كه خود اهل مدينه و از دانشمندان عظيم الشأن آن بوده است ، و در سال 236 هجرى وفات نموده در ذيل اين روايت مىگويد :
« كوه ثور در مدينه نيست . » « 3 »
هامش
( 1 ) « صحيح مسلم » ، باب فضل المدينه / 995 ، حديث / 476 ، تحقيق محمد فؤاد الباقى .
( 2 ) « طبرى » 20 / 378 ، چ دارالمعارف + « ابن هشام » 1 / 485 ، چ دوم مصطفى السقا و ديگران + « انساب الاشراف » 1 / 260 ، چ محمد حميد الله + « ابن اثير » 2 / 73 ، دار الكتاب .
( 3 ) « فتح البارى » 4 / 453 ، در شرح حرم المدينه از كتاب صحيح بخارى .