و شناخت زمان و مكان گفتار ، زنى فوق العاده صاحب نبوغ بوده است .
گذشته از فصاحت گفتار و قدرت بيان ، عائشه با ادبيات شعرى عرب نيز آشنا بود ، و در بسيارى از اوقات در ميان سخنان خويش به اشعار « لبيد » * « 1 » استشهاد مىجست كه يكى از شاعران مشهور جاهليت بوده است . عائشه خود از حال خويش خبر مىداد ، و مىگفت : من هزار بيت شعر از اشعار « لبيد » را به خاطر سپرده ، و روايت مىكنم « 2 » .
مورخين گفتهاند : گاه عائشه قصيدهاى متضمن شصت بيت و يا بيشتر از حفظ قرائت مىكرد . « 3 » كه اين خود نشانهء بارزى از نيروى حافظهء قوى وى مىباشد . او بر حسب علوم محدود آن زمان ، با طب نيز آشنا بود . عروه فرزند زبير و خواهرزادهء عائشه در تعريف خالهء خود گفتارى دارد كه اگر چه خالى از مبالغه نيست ، ولى دليلى از قدرت استعداد و حافظهء عائشه مىباشد . عروه مىگويد : من شخصى را آشناتر از او با دانش طب نديدم ! روزى به وى گفتمك اى خاله ! از چه كسى پزشكى را آموختهاى ؟
گفت : هميشه گوش فرا مىداشتم ، آن چه مردم از تجربيات و شنيدههايشان در اين زمينه براى ديگران مىگفتند به مغزم مىسپردم . « 4 »
مورّخين مىگويند كه عائشه به خوبى مىتوانست بخواند ، ولى از نوشتن بهرهاى نداشت . « 5 »
در خاتمه با نهايت تأسف بايد بگوئيم كه امالمؤمنين عائشه ، از تمام اين موهبتهاى خداداد ، در راه حديثپردازى براى شكست امام اميرالمؤمنين و يارانش و ترويج حزب پدرش ( / ياران سقيفه ) به نفع دستگاه خلافت معاويه سود برده است ! اما از آن جا كه وى از استعدادى سرشار برخوردار بود ، حديثهائى كه به خاطر انگيزههاى فوق از او به نام رسول اكرم ( ص ) به يادگار مانده است ، چون پارهاى از روايات ابوهريره يا ديگر حديثپردازان ، سست و « بىمزه » نمىنمايد
هامش
( 1 ) آخرين تن از شعراى مشهور جاهليت كه معلقات هفتگانه را سرودند .
( 2 ) « سير اعلام النبلاء » 2 / 138 .
( 3 ) همان كتاب 2 / 136 .
( 4 ) همان كتاب 2 / 128 .
( 5 ) « فتوح البلدان » / 472 .