را براى خونخواهى خليفهء مظلوم شهيد ! ! بسيج نمايد ، و براى جنگ با آن حضرت و يارانش به صفين آورد . دروغ و فريب و نيرنگ كه اساس كار او را تشكيل مىداد ، توانسته بود ، مردمان سادهلوح را در سراسر قلمرو اسلام كم و بيش بفريبد ، و يا حداقل به شك و ترديد دچار نمايد ، حتى وجود مردى چون عمار ياسر كه در آن روزگار نشانهء حقانيت جبههء علوى بشمار مىآمد ، و با هر جبههاى مواجه مىگشت - به خاطر گفتهء پيامبر ( ص ) - به ضلالت و طغيان و گمراهى محكومشان مىكرد - با استفاده از نيرنگهاى معاويه و سادهلوحى مردم ، صد در صد تأثير و نفوذ نكرده بود . لذا طرحى ديگر لازم بود كه در اثر اجراى آن ، معاويه از پوستهء فريباى خويش بدر آيد ، و ماهيت پليد و سياه خويش را آشكار نمايد .
از اثرات بزرگ و اساسى كه متاركهء امام مجتبى در برداشت ، همين مسئله بود . نطق معاويه كه در بالا يادآور شديم ، اولين بازگوكننده و نشاندهندهء پليدىها و سياهانديشىهاى معاويه بشمار مىآمد ، و به خوبى آشكار مىكرد ، اين همه خونها و غارتها كه به نام خونخواهى عثمان بر زمين ريخته و انجام شده است ، در واقع به خاطر جاه طلبى معاويه و رياست خواهى او بوده است . و تمام كوششهاى معاويه به انگيزهء صد در صد مادى رياست و حكومت بوده و بس ! و داستان خونخواهى عثمان ، جز نمايشى دروغين و آكنده از نيرنگ چيز ديگرى نبوده است !
اين مسئله تا آنجا پيش رفت ، و چنان رفتهرفته آشكار شد كه با گذشت زمان اندك ، مردمى كه از عدل و مساوات حكومت علوى مىگريختند ، و احياناً به شام پناه مىبردند ، از جان و دل خواهان آن شده و هر روز در گوشهاى با رهبرى يك تن از « آل على » به قيام بر ضد امويان دست مىزدند « 1 » .
در واقع معاويه و زمامداران پس از او ، در دوران حكومت خود ، آنقدر تباهى و فساد و جنايت ببار آوردند كه حتى مردم سست عنصر و از حق گريز
هامش
( 1 ) در اين زمينه نگاه كنيد به « مقاتل الطالبيين » / 117 - 51 چ نجف + « مقالات الاسلاميين » 2 / 166 - 150 ، چ مصر .