9 نيرنگ معاويه
اربطوا المصاحف علي اطراف القنا
« قرآنها را بر سر نيزه كنيد . »
معاويه
اين اولين برخورد دو لشگر بود . مدتى دراز جنگ متوقف شد ؛ زيرا اميرالمؤمنين ( ع ) تا حد ممكن مىكوشيد با جنگ و زور ، نظريات خود را به كرسى ننشاند ، و ليكن شاميان جز از « خون عثمان » نمىگفتند ؟ !
در ماه ذىالحجه هم جنگهاى كوچكى اتفاق افتاد كه نتيجهء نهائى نداشت ، و به علت در رسيدن ماه محرم ، طرفين از جنگ دست كشيدندو اما پس از پايان اين ماه ، دوباره جنگ ادامه يافت . در تمام اين مدت معاويه مىكوشيد كه فرمان حكومت شام را از امام ( ع ) دريافت دارد ، آنگاه نبرد را پايان بخشد ، ولى امام به هر قيمتى بود ، همكارى مردى چونان معاويه را نمىتوانست ، بپذيرد .
در يك درگيرى نهائى و شديد ، شجاعت و پافشارى لشكر امام ، باعث شد كه جناح راست سپاه ، سخت پيشرفت كرده تا خيمهء معاويه جلو برود . اما جناح چپ در مقابل حملهء شاميان تاب نياورد ، و عقب نشست . در اين هنگام امام خود به ميدان پا نهاد ، و فراريان لشگرش را بازگرداند . آنگاه معاويه را به جنگ تن به تن دعوت نمود . از اين رو كه با مبارزهء سركردگان دو سپاه و كشتهشدن يكى از آن دو ،