خود بيش از حد لزوم احترام و تعظيم قائل شود . بتپرستى از همين جا بروز كرده ، همچنانكه « نسر » ، « يعوق » ، « ود » و « سواع « 1 » در گذشته دور ، جز مردانى پاك و صالح نبودند كه مردم همزمانشان در مقام احترام آنها برمىآمدند ، و پس از وفات ايشان رفته رفته كار اين احترام بالا گرفت تا به حد پرستش رسيد !
شگفت اينكه ما گذشتگان صالح خود را ؛ در ادوار حياتشان مىبينيم در مقام رد و انتقاد ؛ كار را به جائى رسانيده كه فتوا بقتل يكديگر مىدهند ، و ريختن خون رقباى خود و پيروان ايشان را جايز مىشمارند ! ولى پس از گذشت سالها ، اكنون نسل حاضر ، كار تكريم و تعظيم از همان گذشتگان را به جائى رسانيده است كه حتى بررسى و انتقاد از رفتار و گفتار آنها را به خود و ديگران روا نمىدارد و اجازه نمىدهد ؛ و از اين رهگذر در دانش و بينش را به روى خود و ديگران پاك بسته است ! ،
تعصب كور كورانه
دومين مانع ؛ تعصب بىجا و ناپسند و در عين حال خندهآور است . و خود اين سدى است كه آدمى را در پس پردهء ظلمت جهل و بىخبرى و نادانى مىگذارد ، قربانگاهى است كه در سراسر تاريخ بشريت در هر كشور و هر زمان ، قربانيان فراوان برايش سراغ داريم !
شهر رى را تعصب مذهبى در اوايل قرن هفتم هجرى دوبار به ويرانهاى تبديل كرده است « 2 » حنفيها و شافعيها ، نخست عليه شيعيان قيام كردند و آنان را بيرحمانه قتل عام نمودند . سپس شافعيان بر حنفى مذهبان هجوم آوردند و ايشانرا از دم تيغ گذرانيدند . در نتيجه خانهها خراب گرديد ، و شهر به ويرانهاى مبدل گشت . اين قربانگاه گوشهاى از آثار تعصب ناپسند و بيجاست . در حالى كه هزاران قربانى در تاريخ ، زائيدهء تعصب زشت و مشئوم و متأثر كننده كه در عين حال خندهآور است مىتوان سراغ گرفت
هامش
( 1 ) اين پنج بت مورد پرستش قريش بوده و در قرآن نام اآنها ذكر شده است . ضمناً به تفسير آيه 24 از سورهء نوح به كتاب الدر المنثور 6 / 269 و ساير تفاسير مراجعه فرمائيد .
( 2 ) ياقوت ، لغت ( رى ) 4 / 355