به يك روش و به يك سياق عبارت نيستند ، تا بتوان آنها را به اين اطمينان كه تماماً از جانب رسول خدا ، و عيناً بيان آن حضرت است يك جا مورد بحث و بررسى قرار داد . بلكه ، آنها خود چند مجموعه از احاديث مختلف است ؛ كه از طريق راويان و گويندگان مختلف نيز بما رسيده و محقق ، نخست بايد آنها را با توجه به رواياتشان دستهبندى كند مثلًا احاديث منسوب به عايشه امالمؤمنين ، انس « 1 » ، ابوهريره « 2 » ، عبداللهبنعمر « 3 » . . . را هر كدام جداگانه جمعآورى كرده ، سپس هر كدام از آنها را با احاديث راويان ديگرى كه از رسول خدا ( ص ) حديث بسيار روايت كردهاند ( با توجه بتاريخ زندگانى و طرز تفكر و عقيده هر يك از آنان ) جداگانه مورد بحث و تحقيق خود قرار دهد تا حقيقت امر بر او مكشوف و آشكار گردد .
من اين امر را در آن هنگام كه مشغول بحث و تحقيق پيرامون حوادث تاريخى صدر اسلام از خلال احاديث وارده بودم دريافتم . و مخصوصاً احاديثى كه از عايشه امالمومنين نقل كردهاند در اين مورد نظرم را به خود جلب كرد و يقينم حاصل شد كه تاريخ اسلام ، از ابتداى بعثت تا بيعت با يزيدبن معاويه درست درك نخواهد شد مگر اينكه احاديث امالمؤمنين كه خود يكى از مصادر مهم تاريخ صدر اسلام است ، قبلًا و بىطرفانه و تنها براى درك حقيقت مورد مطالعه و ارزيابى قرار گيرد .
همچنين عقيده دارم كه فهم پارهاى از آيات كتاب آسمانى و نيز فقه اسلاميكه
هامش
( 1 ) انسبنمالكبن النضر خود او مدعى است كه ده سال رسول خدا ( ص ) را خدمت كرده است ! ! از او 2286 حديث از پيامبر خدا ( ص ) روايت كردهاند . وفاتش بسال 92 يا 93 هجرى در بصره اتفاق افتاد و همانجا به خاك سپرده شد . شرح حالش در استيعاب ص 40 و اسد الغابه جلد 1 / 127 و اصابه 227 و جوامع االسيره 276 آمده است .
( 2 ) ابوهريره الدوسى در نام و نسبش اختلاف است . از نظر كثرت روايت هيچيك از اصحاب رسول خدا ( ص ) به پاى او نمىرسد 5374 حديث از او از رسول خدا نقل كردهاند . ابوهريره در سال 57 يا 58 هجرى درگذشت و در مدينه در بقيع به خاك سپرده شد . به جوامعالسيره 276 و طبقات ابنسعد جلد 7 / 20 و استيعاب و اسد الغابه و اصابه مراجعه فرمائيد .
( 3 ) عبدالله بنعمر ، فرزند خليفهء دوم است و 2630 حديث از پيغمبر خدا ( ص ) منسوب به او است عبدالله در سال 73 هجرى و به نيرنگ حجاجبنيوسف بقتل رسيد حجاج دستور داد تا مردى سنان نيزهء زهرآگين خود را بناگاه در كثرت جمعيت در پشت پاى او فرو كند . عبدالله در اثر آن زخم مسموم گشت و درگذشت به جوامعالسيره 276 و استيعاب ترجمه 1579 و اسدالغابه و اصابه رجوع شود .