توبه كرد و در ضمن سخن چنين گفت : « اى مردم ! بخداى سوگند ، آنچه را كه بر من خردهگيرى كرديد ، همه را مىدانستم ، و آنچه را كه من در گذشته انجام دادهام ، همه از روى علم و دانائى من بوده ، و نادانسته به كارى دست نيالودهام ! ليكن در اين ميان هواى نفس و خواهشهاى درو نيم مرا سخت فريب داد و حقايق را وارونه به من نشان داد و سرانجام مرا گمراه نمود و از جادهء حق و حقيقت پاك بگردانيد !
خود از پيغمبر خدا ( ص ) شنيدم كه فرمود : هركس كه دچار لغزشى گردد بايد توبه كند ، و هر كه گناهى مرتكب شود ، بايد توبه نمايد و بيش از اين خود را در گمراهى سرگردان نسازد . و اگر به ظلم و ستم ادامه دهد ، از آن دسته اشخاصى محسوب گردد كه از جادهء حق و حقيقت به كلى منحرف گشتهاند .
من نخستين كسى هستم كه از اين فرمان پند گرفتهام ، اكنون از آنچه مرتكب گرديدهام از خداى بزرگ آمرزش مىطلبم و به او روى مىآورم ، و چون منى شايسته است كه از گناه دست شسته و در مقام توبه و استغفار برآيد .
اكنون چون از منبر فرود آمدم ، سران و اشراف شما بر من درآيند ، و پيشنهادهاى خود را با من در ميان بگذارند .
بخداى سوگند ، اگر خواسته حق چنين باشد كه بندهاى زر خريد شوم ، به نيكوترين وجهى روش بندگان در پيش خواهم گرفت ، و چون آنان ذليل و خوار خواهم شد . روش چنان بندهاى را پيش مىگيرم كه چون فروخته شد بردبار و شكيبا است ، و چنانچه آزاد گشت سپاسگزار و شاكر است . و هيچ راهى نيست كه بخداى منتهى نگردد و بازگشت همهء امور به او است .
برگزيدگان شما از نزديك شدن به من روى گردان نباشند ، و بدانند اگر فىالمثل دست راستم به فرمان آنان نباشد ، دست چپم فرمانبردار ايشان خواهد بود .
مردم را از حالت و سخنان عثمان دل بسوخت ، و حتى جمعى از آنان بگريه افتادند و بر بيچارگى و درماندگى و توبهء او متأثر شدند . و در اين حالت سعيدبنزيد به عثمان گفت : اى اميرالمؤمنين ! هيچكس چون خودت به تو دلسوزتر نيست . زنهار بر خويشتن بينديش و به آنچه وعده دادهاى عمل كن .
أحاديث أم المؤمنين عائشة ( نقش عايشه در تاريخ و احاديث اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 234
مساهمون: السيد مرتضى العسكري
ص٢٣٤