تمرين ديگر
براى بيان انواع تشبيه : بليغ ، ضمنى ، تمثيل ، مقلوب ، مؤكّد ، مفصّل و مجمل .
1 - خلط الشجاعة بالحياء فأصبحا * كالحسن شيب لمغرم بدلال « 1 »
شجاعت را با شرم درآميخت ، پس اين دو چونان زيبايى شده است كه براى دلدادهاى با ناز آميخته شده باشد .
« شيب » : آميخته شده است . « مغرم » : دلداده ، شيفته و عاشق . « دلال » : ناز و عشوه .
2 - شقائق يحملن النّدى فكانّه * دموع التّصابى فى خدود الخرائد « 2 »
لالههايى كه شبنم دارند گويا آن شبنمها اشكهاى عشق بر گونههاى دوشيزگان است .
3 - عذب الفراق لنا قبيل و داعنا * ثمّ اجترعناه كسمّ ناقع
فكأنّما أثر الدّموع بخدّها * طلّ تناثر فوق ورد يانع « 3 »
اندكى پيش از خداحافظى جدايى براى ما گوارا بود ، سپس آن را چونان زهر كشنده جرعهجرعه نوشيديم .
گويا اثر اشكها بر گونهاش بسان شبنمى است كه بالاى گل رسيدهاى پراكنده شده است .
4 - و ترى الغصون تميل فى أوراقها * مثل الوصائف فى صنوف حرير « 4 »
و شاخهها را مىنگرى كه در ميان برگهايش خم مىشود ، چونان كنيزكان در جامههاى ابريشمى .
5 - و حديقة ينساب فيها جدول * طرفى برّونق حسنه مدهوش « 5 »
يبدو خيال غصونها فى مائه * فكأنّما هو معصم منقوش
و باغى كه در آن جويى جريان دارد چشمانم از اوج زيباييش از هوش رفته است .
تصوير شاخههايش در آب آن جوى آشكار مىشود گويى مچى نقش يافته است .
6 - انظر إلى حسن تكوين السّماء و قد * لاحت كواكبها و الليل ديجور
هامش
( 1 ) - اين شعر از ابو تمام است . شجاعت آميخته با شرم را تشبيه كرده است به زيبايى آميخته با ناز . نگاه كنيد به « المثل السائر » ج 1 ، ص 390 . اين تشبيه مرسل ، تمثيل و مجمل است .
( 2 ) - اين شعر از بحترى است و تشبيه در آن تمثيل ، مرسل و مجمل است .
( 3 ) - در بيت اول تشبيه مرسل و مجمل است ، و در بيت دوم تشبيه تمثيل مؤكّد و مجمل .
( 4 ) - اين تشبيه تمثيل ، مرسل و مجمل است .
( 5 ) - اين تشبيه تمثيل ، مرسل و مجمل است .