و مصراع آخر عقد اين آيهء كريمه است :
« إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ »
« 1 »
و اين عقد ناميده مىشود نه اقتباس ، چون شاعر اعلان كرده است كه خداوند برين مىفرمايد .
و كقوله : و استعمل الحلم و احفظ قول بارئنا سبحانه :
« خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ »
بردبارى را پيشه كن و سخن آفرينندهء سبحان را پاس دار : انسان از شتاب آفريده شده است .
پايان مصراع عقد آيهء كريمه است . « 2 »
و عقد الحديث الشّريف كقوله :
و عقد حديث شريف مانند سخن او :
إنّ القلوب لأجناد مجنّدة * بالاذن من ربّها تهوى و تأتلف
فما تعارف منها فهو مؤتلف * و ما تناكر فهو مختلف
بىترديد دلها سپاهيان گرد آمدهاى هستند و با اجازهء پروردگارشان عشق مىورزند ( يا فرود مىآيند ) و انس مىگيرند .
پس آنان كه همديگر را شناختهاند انس مىگيرند ، و آن ارواحى كه همديگر را نشناختهاند گوناگون مىشوند .
اين شعر عقد حديث شريفى است كه به مولا على - عليه السّلام - منسوب است :
الأرواح جنود مجنّدة ما تعارف منها إئتلف و ما تناكر منها اختلف . « 3 »
عقد در فارسى مانند اين اشعار استاد حسنزاده :
شنو در واقعه از حق تعالى * لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولى « 4 »
كه بر شاكلت خود هست عامل * چه كُلٌّ يَعْمَلُ را اوست قائل « 5 »
به خواب غفلت از قد خاب بودم * جواب ارْجِعُونِ كلّا شنودم « 6 »
و عقد حديث مانند :
هامش
( 1 ) - بقره ، 282
( 2 ) - انبياء 37 ؛ مانند اين شعر حافظ :لمع البرق من الطّور و آنست به * فلعلّى لك آت بشهاب قبس( 3 ) - الفقيه ، ج 4 ، ص 380 ؛ و بحار الانوار ، ج 2 ، ص 265
( 4 ) - واقعه ، ص 62
( 5 ) - عقد قسمتى از آيهء 84 سورهء اسراء است .
( 6 ) - « قد خاب » در آيهء 10 سوره شمس است ، و « ربّ ارجعون » در آيهء 99 سورهء مؤمنون است