« جسور » صيغهء مبالغه از « جسارت » به معنى جرأت است .
فإنّ الثانى أعذب و أخصر .
بىترديد بيت دوم دلپذيرتر و كوتاهتر است .
توضيح : « مسخ » : برگردانيدن صورت به صورتى بدتر از صورت نخستين و رفتن مزهء چيزى است . « إغارة » : غارتكردن .
و ان امتاز الأول فقط فالثانى مذموم و ان تساويا فالثانى لا يذمّ و لا يمدح و الفضل للسّابق .
اگر تنها شعر نخست ، امتياز داشته باشد ، شعر دوم نكوهيده است ؛ و اگر هردو مساوى باشند ، شعر دوم نه نكوهش و نه ستايش مىشود ؛ و با اين حال برترى با شعر نخست است .
ج - و السّلخ و يسمّى إلماما و هو أن يأخذ السّارق المعنى وحده فان امتاز الثانى فهو ابلغ .
ج - سلخ كه « المام » هم ناميده مىشود اين است كه دزد ، تنها معنا را بگيرد ؛ در اين هنگام اگر شعر دوم امتياز يابد پس آن بليغتر است .
« سلخ » : كندن پوست . « المام » : به معنى فرود آمدن در منزل است ؛ ليكن در اينجا مراد ، قصدكردن است .
مانند سخن شاعر :
هو الصّنع إن يعجل فخير و إن يرث * فللرّيث فى بعض المواضع أنفع « 1 »
احسان اگر با شتاب برسد نيكوست ؛ و اگر كندى كند ، درنگكردن در برخى جاها سودمندتر است .
« هو » ضمير شأن و مبتداست ، و « صنع » يعنى احسان ، مفسّر آن است .
لام بر سر « ريث » لام ابتداست .
و ديگرى گفته است :
و من الخير بطء سيبك عنّى * أسرع السّحب فى المسير الجهام « 2 »
و اينكه عطاى تو با كندى به ما مىرسد نيكوست . شتابانترين ابرها در رفتن ، ابر بىباران است .
هامش
( 1 ) - اين شعر از ابو تمام است .
( 2 ) - اين شعر از متنبّى است . نگاه كنيد به ديوان متنبّى ، ج 2 ، ص 362