تخطي إلى المحتوى الرئيسي

جواهر البلاغة ( فارسى ) — صفحة 358

مساهمون:

ص٣٥٨
محبّت او براى هرهراسى استمرار دارد و آيا هركس محبّت او ادامه مىيابد . اگر اين بيت را وارونه بخوانيم همان مىشود . و مانند اين جمله : مودّتى لعلىّ تدوم . محبّت من نسبت به على - عليه السّلام - استمرار دارد . و مانند : كبرت آيات ربّك . « 1 » 11 - المواربة المواربة هى أن يجعل المتكلّم كلامه بحيث يمكنه أن يغّير معناه بتحريف أو تصحيف أو غيرهما ليسلم من المؤاخذة .

11 - مواربه ( حيله‌كردن )

مواربه اين است كه گوينده ، سخنش را به گونه‌اى قرار دهد كه بتواند با تحريف يا تصحيف يا غير اين دو معنايش را تغيير دهد تا از مؤاخذه سالم بماند . « أو غيرهما » : غير تحريف و تصحيف كه حذف است . مانند سخن ابو نواس :
لقد ضاع شعرى على بابكم * كما ضاع عقد على خالصة
قطعا شعرم در آستانهء شما تباه شد همان‌گونه كه گردن‌بند بر گردن « خالصه » تباه گشت . گفتنى است : « خالصه » نام كنيز هارون الرّشيد بوده است . فلمّا أنكر عليه الرّشيد ذلك قال أبو نواس : لم أقل إلّا : پس هنگامى كه هارون الرّشيد براى اين سخن به او اعتراض كرد ، ابو نواس گفت : نگفتم مگر :
لقد ضاء شعرى على بابكم * كما ضاء عقد على خالصة
هامش
-ارانا الآله * هلالا اناراو گاه از وارونه‌كردن مصراع ، همان مصراع پديد مىآيد ؛ مانند اين بيت امير خسرو :شكر بترازوى وزارت بركش * شو همره بلبل بلب هرمهوشو مانند :با رخش وه نيز مىديديديم زين هوش خراب * باز اگر مىبرد بارم را بدر بىمرگ از آب( 1 ) - در فارسى واژه‌هاى بسيارى وجود دارد كه اگر وارونه شود همان كلمه پديد مىآيد ؛ مانند : نان ، كمك ، گرگ ، شپش ، شش ، درد ، تخت ، دورود ، ساس ، كاواك ، شاباش ، داد ، موم ، داماد ، تأسيسات ، كشك ، هلهله ، شوش ، كتك ، كيك ، دزد ، همه ، كبك ، باب ، لال ، گنگ ، كوك ، پاپ ، توت ، رادار .
جواهر البلاغة ( فارسى ) — صفحة 358 | السيد أحمد الهاشمي / حسن عرفان