29 - التفريع : « 1 »
التّفريع هو أن يثبت حكم لمتعلّق أمر بعد إثباته لمتعلّق له آخر
29 - تفريع :
تفريع اين است كه حكمى براى متعلق چيزى اثبات شود پس از اينكه بر متعلق ديگر آن نيز اثبات شده است .
مانند سخن شاعر :
فاضت يداه بالنّضار كما * فاضت ظباه فى الوغى بدمى
دو دست او زر مىريخت همانگونه كه شمشير او در جنگ خونم را ريخت .
و مانند سخن او :
أحلامكم لسقام الجهل شافية * كما دماؤكم تشفى من الكلب « 2 »
خردهاى شما درمانبخش دردهاى نادانى است همانگونه كه خونهاى شما بيمارى گازگرفتگى سگ هار را بهبود مىبخشد .
توضيح : برخى از سگان به بيمارى هارى دچار مىگردند . اين سگها اگر كسى را گاز بگيرند او مبتلا به بيمارى « داء الكلب » مىشود . در زمان قديم معروف بوده است :
درمان « داء الكلب » خوردن اندكى از خون شاهان است .
شاعر مىخواهد اهل البيت - عليهم السّلام - را شاهان روى زمين بداند ، ازاينرو براساس آن باور ، خونشان را درمان « داء الكلب » مىداند .
« كلب » : به فتح اول و سكون دوم به معنى سگ است .
« كلب » : به فتح اول و دوم به معنى ديوانه شدن سگ و جز آن است .
« كلب » : به فتح اول و كسر دوم به معنى سگ ديوانه است . « 3 »
30 - الاستتباع :
الاستتباع هو الوصف بشىء على وجه يستتبع الوصف بشىء آخر مدحا أو ذمّا يعنى أنّ الاستتباع هو المدح على وجه يستتبع المدح بأمر آخر .
30 - استتباع : « 4 »
هامش
( 1 ) - تفريع در لغت به معنى استخراج فروع است .
( 2 ) - اين شعر از كميت بن زيد اسدى شاعر شيعى است .
( 3 ) - نگاه كنيد به منتخب اللغات ، ص 445
( 4 ) - علماى بلاغت نامهاى ديگرى مثل مدح موجه ، مضاعف ، توصيف مثنى ، مدح مكرر ، و تعليق بر استتباع