العبارات الشّديدة للفخر و الحماسة و تختار الكلمات الرّقيقة و العبارات اللّينة للغزل و المدح .
28 - ائتلاف لفظ با معنا ( تناسب و سازگارى لفظ با معنا ) :
ائتلاف لفظ با معنا اين است كه واژهها با معانى هماهنگ باشد . پس الفاظ استوار و عبارتهاى سخت براى فخر و حماسه برگزيده مىشود و واژههاى لطيف و عبارتهاى نرم براى غزل و مدح انتخاب مىگردد .
مانند سخن او : « 1 »
إذا ما غضبنا غضبة مضريّة * هتكنا حجاب الشّمس أو تمطر الدّما
إذا ما أعرنا سيّدا من قبيلة * ذرا منبر صلّى علينا و سلّما
زمانى كه ما چونان خشم گرفتن مضريان غضب كنيم ، پردهء خورشيد را پاره مىكنيم تا از آن خون بچكد . [ خون ببارد ]
و وقتى بزرگ قبيلهاى را بر اوج منبر جاى مىدهيم ، بر ما درود و سلام مىفرستد .
« مضر » : به ضم اول و فتح دوم نام پدر قبيلهاى است . در اين شعر كه براى فخر و حماسه است الفاظ سخت و استوار انتخاب شده است .
و مانند سخن او :
و لست بنظّار إلى جانب الغنى * إذا كانت العلياء فى جانب الفقر
و مانند سخن او :
لم يطل ليلى و لكن لم أنم * و نفى عنّى الكرى طيف ألم
شبم به درازا نكشيد ليكن نخفتم * و خيالى كه بر من وارد شد خواب را از من ربود
در اين شعر الفاظ نرم متناسب با غزل به كار رفته است .
و در فارسى مانند اين شعر فردوسى در حماسه :
شود كوه آهن چو درياى آب * اگر بشنود نام افراسياب
و اين شعر حافظ در غزل :
كنون كه مىدمد از بوستان ، نسيم بهشت * من و شراب فرحبخش و يار حور سرشت
هامش
( 1 ) - اين شعر از بشّار است .