1 - تشبيه پنهانى . 2 - آوردن يكى از ويژگىهاى مشبّهبه براى مشبّه .
تشبيه پنهانى را « استعاره بالكنايه » مىنامند . و به آوردن يكى از ويژگىهاى مشبّهبه براى مشبّه « استعارهء تخييليّه » مىگويند . « 1 »
و نظرا الى أنّ الإستعارة التخييّلية قرينة المكنية فهى لازمة لا تفارقها لأنّه لا استعارة بدون قرينة و إذا تكون أنواع الاستعارة ثلاثة : تصريحيّة و مكنيّة و تخييليّة .
و با توجه به اينكه استعاره تخييليه ، قرينهء استعارهء بالكنايه است پس استعارهء تخييليه پيوسته ملازم استعارهء بالكنايه است و از آن جدا نمىشود ؛ براى اينكه هيچ استعارهاى بدون قرينه نيست .
بنابراين استعاره سه نوع است : 1 - تصريحيّه 2 - مكنيّه 3 - تخييليّه .
المبحث السابع فى الاستعارة باعتبار الطّرفين
إن كان المستعار له محققا حسّا بأن يكون اللّفظ قد نقل إلى أمر معلوم يمكن أن يشار اليه اشارة حسّيّة كقولك : رأيت بحرا يعطى أو كان المستعار له محققا عقلا بأن يمكن أن ينصّ عليه و يشار إليه إشارة عقليّة كقوله تعالى :
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ »
أى الدّين الحقّ فالاستعارة تحقيقية و ان لم يكن المستعار له محققا لا حسّا و لا عقلا فالإستعارة تخييليّة و ذلك كالأظفار فى نحو : أنشبت المنيّة أظفارها بفلان .
بحث هفتم دربارهء استعاره به اعتبار دو طرف آن است .
اگر مستعارله تحقق حسى داشته باشد ( يك واقعيت محسوس باشد ) بدينگونه كه لفظ نقل داده شده باشد براى چيز مشخصى كه بتوان به آن اشارهء حسى كرد ؛ مانند :
سخن تو : « رأيت بحرا يعطى » دريايى را ديدم كه مىبخشيد . [ در اين مثال لفظ « بحر » از دريا نقل داده شده است براى مرد بخشندهاى كه تحقق حسى دارد و مىتوان به آن اشاره كرد ] .
هامش
( 1 ) - نگاه كنيد به كرانهها ، ج 1 ، ص 39 و 40