( 1 )
اسرا و معراج
پيامبر در مرحلهاى بود كه دعوتش راه رستگارى را طى مىكرد ، شكنجه و آزار قريش فروكش مىنمود و ستارهء ضعيفى از كنارههاى دور چشمك مىزد كه واقعهء مهم اسرا و معراج رخ داد .
( 2 )
در تعيين زمان اسرا و معراج نظرات مختلفى آمده است :
1 - اسرا در همان سال آغاز نبوت اتفاق افتاده است . ( طبرى )
2 - پنج سال پس از بعثت بوده است . ( نووى و قرطبى )
3 - در شب بيست و هفتم ماه رجب سال دهم بعثت روى داده . ( علامه منصور فورى و . . . )
4 - شانزده ماه پيش از هجرت ، در رمضان سال دوازدهم بعثت اتفاق افتاده است .
5 - در محرم سال سيزدهم ؛ يعنى ، يك سال و دو ماه پيش از هجرت روى داده است .
6 - يك سال پيش از هجرت ، در ماه ربيع الاول سال سيزدهم نبوّت به وقوع پيوسته است .
( 3 ) سه نظريهء اول به اين دليل مردود است كه : خديجه - رضى اللّه عنها - در ماه رمضان سال دهم بعثت فوت كرده و وفاتش پيش از فرض شدن نمازهاى پنجگانه بوده است و هيچگونه اختلافى در آن نيست كه نمازهاى پنجگانه در شب اسرا فرض گشته است . « 1 »
و اما سه نظريهء ديگر ، به قطع نمىتوانم يكى را بر بقيه ترجيح دهم ، جز اين كه بگويم :
سبك و سياق سورهء نجم چنين نشان مىدهد كه بىگمان واقعهء اسرا در همان سالهاى آخر دوران مكه اتفاق افتاده است .
هامش
( 1 ) - زاد المعاد ، مختصر سيرهء رسول ، تاريخ اسلام .