به فرد در دست است كه در كتابخانهء فاتح تركيه به شمارهء 3716 نگهدارى مىشود .
خاورشناس آلمانى بروكلمان اوّلين كسى است كه دربارهء اين نسخه سخن گفته است . وى ضمن معرّفى دو نسخهء خطّى تحسين القبيح و تقبيح الحسن عربى كه در كتابخانهء فيض اللّه و راغب پاشاى تركيه نگهدارى مىشوند ، به ترجمهء فارسى تحسين و تقبيح كتابخانهء فاتح اشاره و يادآورى مىكند كه اين نسخه ، يعنى تحسين و تقبيح ، ترجمهء همان كتاب تحسين القبيح و تقبيح الحسن ثعالبى است .
بروكلمان تأكيد مىكند كه ترجمهء تحسين و تقبيح ، نسخهاى منحصربهفرد است و به خطّ مترجم آن ، محمّد ساوى ، نوشته شده است . البتّه اطّلاعات مختصرى را كه بروكلمان پيرامون مترجم تحسين و تقبيح بيان مىكند ، از مقدّمهء خود مترجم به دست آورده است ؛ زيرا مترجم خود را در مقدّمهء « محمّد ساوى » معرّفى مىكند ، ولى دربارهء تاريخ ترجمهء كتاب چيزى نمىگويد و تنها به ذكر القاب وزيرى مىپردازد كه ترجمهء مذكور را به كتابخانهء او اهدا كرده است . علىرغم تلاش و جستجوى بىوقفهء نگارنده ، شناخت مترجم و وزيرى كه كتاب به او اهدا شده ، ميسّر نشد . پس ما ناچاريم به تاريخ تقريبى ، يعنى سدهء هفتم هجرى كه به وسيلهء بروكلمان و مرحوم مجتبى مينوى از روى قراين رسم الخطّى حدس زده شده ، بسنده كنيم .
نگارنده ، تصاوير اين نسخه را بر استاد بزرگوار آقاى ايرج افشار عرضه داشت ، و ايشان با توجّه به رسم الخطّ نسخه ، تاريخ كتابت آن را سدهء هفتم هجرى حدس زدند .
خطّ اين نسخه خوب و بر شيوهء خطّ نسخ نوشته شده است . خوشبختانه نسخه از هر گونه پارگى و پوسيدگى آبديدگى بر كنار مانده و تنها ورق آخر آن از بين رفته است از اين رو ، فاقد ترقيمه و تاريخ تحرير و كتابت مىباشد .
تعداد ورقهاى تحسين و تقبيح 93 ورق و هر صفحه 15 سطرى است و مشتمل بر مقدّمهء كوتاه مترجم ، فهرست ابواب هشتادگانهء گوناگون كتاب است كه هر بابى مشتمل بر تحسين و تقبيح يك چيز در آن واحد است . آخرين باب اين نسخه كه تحت عنوان « مدح استر » است به احتمال زياد الحاقى به نظر مىآيد ؛ چون در اين باب تنها مدح استر به ميان
تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — صفحة مقدمهء مصحح 70
مساهمون: عبد الملك الثعالبي النيسابوري
صمقدمهء مصحح ٧٠