به چشم مىخورد كه اين امر به دليل ترجمهء تحت اللفظى متن ، طبيعى به نظر مىرسد ؛ مانند :
- شكر و سپاس مقدّرى را كه كرهء خاك را مركز افلاك ساخت ؛ مصوّرى كه از بسايط اربعه ، مركّبات حيوانى و نباتى و معدنى بپرداخت . (
b
1 / مقدّمهء مؤلّف ) .
- و به واسطهء عقل و نطق ، آدمى را بر ساير حيوان برگزيد و خلعت
وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ
در وجود او پوشانيد . (
b
1 مقدّمهء مؤلّف ) .
- و از ميان خلايق ، زبدهء مخلوقات و خلاصهء مصنوعات ، مصطفاى مجتبى ، محمّد بن عبد اللّه بن عبد المطّلب را - صلوات اللّه عليه و على آله - برگزيد . (
b
1 مقدّمهء مؤلّف ) .
- و به آيات باهر و معجزات زاهر ظاهر وافر ، بر ساير انبيا - عليهم السلام - مرجّح و مفضّل گردانيد . (
b
1 مقدّمهء مؤلّف ) .
- و در هر عصرى از امّت سيّد المرسلين و خاتم النبيّين ، عليه الصلوات المترادفة المتضاعفة ، عنصرى شايسته و سرورى بايسته كه نظام مملكت و دوام سلطنت پادشاه وقت به كفايت و شهامت او متعلّق باشد ، در حيّز وجود آورد . (
b
1 مقدّمهء مؤلّف ) .
- در عنفوان شباب در ميدان افانين محامد و مآثر مجلّى است و به انواع فضايل و فواضل مزيّن و متحلّى . (
a
2 مقدّمهء مؤلّف ) .
- تباشير بشارت در اسارير سرور او پيدا ، و نشان شرف سلف بر صفحات احوال او هويدا . (
a
2 مقدّمهء مؤلّف ) .
- از مدح او همّتها قاصر و فهمها متقاصر . (
a
2 مقدّمهء مؤلّف ) .
روش ترجمه در اين كتاب
مترجم اين كتاب - يعنى محمّد ساوى - تصريح مىكند كه وى دست به ترجمهء كتاب تحسين و تقبيح زده تا فايدهء آن عامتر شود و كسانى كه بر زبان عربى تسلّط كافى ندارند ، از موضوعات اين كتاب بهرهمند گردند . او در اينباره چنين مىگويد : « و بعد از تفحّص و تجسّس و عزل و اثبات و ابطال و امضا بر كتابى قرار افتاد كه مرحوم عبد الملك ثعالبى