و قال اللّه تعالى :
وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ كِراماً كاتِبِينَ
، و همچنين سوگند خورد به آلتى كه به آن كتابت بود و آن قلم است ؛ قال اللّه تعالى :
ن
« 1 »
وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ
.
و ابو الفتح البستى گويد در مدح قلم :
شعر
إذا افتخر الأبطال يوما بسيفهم * و عدّوه ممّا يكسب المجد و الكرم
كفى قلم الكتّاب فخرا و رفعة * مدى الدّهر أنّ اللّه أقسم بالقلم 142
چون دليران روزى به شمشير خود تفاخر آورند و آن را از جملهء آن چيزى شمارند كه بزرگى آن را كسب كند . قلم دبيران را تفاخر و رفعت اين بس باشد كه خداى تعالى سوگند به قلم خورده است .
ذمّ قلم و كتابت
ابن المعتزّ گويد در ذمّ قلم :
شعر
و أجوف مشقوق كأنّ سنانه * إذا استعجلته الكفّ « 2 » منقار لاقط
و تاه به قوم فقلت رويدكم * فما كاتب بالكفّ إلّا كشارط « 3 » 143
مىگويد : بسا ميان تهى شكافته ، گويى سر او چون پنجه او را مىشتاباند ، منقار مرغى است دانه برچيننده ؛ و قومى به آن قلم تكبّر كردند ، گفتم : مشتابيد كه نيست نويسنده مگر چون نيشزننده .
و عالمى گفت : اگر در خط فضيلتى بودى ، پيغامبر ما - عليه السلام - از آن محروم نبودى . /
b
18 /
و يكى از اولاد خليفه گفت : خط ، صناعت دست است ، و صناعت دست ، لايق پادشاهان نباشد .
هامش
( 1 ) . س : نون .
( 2 ) . ع : استعملته اليد .
( 3 ) . ع : كماشط .