تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دولتهاى شيعه در طول تاريخ ( فارسى ) — صفحة 97

مساهمون:

ص٩٧
پس از او عاضد لدين اللّه را كه يازده ساله بود روى كار آورد . در سال 567 بود كه صلاح الدين ايوبى مصر را گشود و با خلع عاضد و خواندن خطبه بنام خليفهء بنى عباس كه در بغداد بود ، طومار دولت فاطميين كه از سال 296 شروع شده بود پايان يافت .

فاطميين و تمدن

در عصر فاطميين ، تمدن مصر به نهايت درجه از كمال رسيد : شهرها بنا شد ؛ مسجدها ساخته شد ؛ كتابخانه‌ها تأسيس گشت و دانشگاه‌ها ايجاد شد ؛ دامنهء بازرگانى توسعه يافت ؛ كشاورزى رونق بسزائى گرفت و ادبيات ، حكمت ، فلسفه و انواع دانشها نشر يافتند . عنان در كتاب « الحاكم بامر اللّه » مينويسد : عصر فاطميين از « درخشان‌ترين عصرهاى مصر در حكومت اسلامى » بود ، اگر ادعا نكنيم « درخشان‌ترين عصرهاى مصر » . « سديو » خاورشناس در كتاب تاريخ العرب العام ( ص 244 - ط 1948 م ) مينگارد : عربها درخشان‌ترين انوار را از قاهره كسب ميكردند نه از بغداد ، زيرا در دورهء فاطميين بود كه بازار بازرگانى و صنايع و كشاورزى و علوم گرم شد ، همانگونه كه در زمان خلفاى اوليهء عباسيين رونق گرفت ؛ بطوريكه ، پايتخت خلفاى فاطمى با زيباترين شهر - هاى آسيا برابرى ميكرد . ابن يونس مصرى راهى را كه ستاره‌شناسان عراق پيمودند ، طى كرده و رصدخانه‌اى ساخت . آنچه را كه مردم بغداد انجامش را فراموش كردند آنان بجا آوردند و چيزى نمانده بود كه به پايهء هارون الرشيد برسند . « پروكلمان » خاورشناس در تاريخ الشعوب الاسلاميه مينويسد : آثار بزرگ فاطميين مانند دانشگاه الحاكم و دانشگاه ازهر - كه تا بامروز موجودند - نمونه‌اى از بزرگترين مؤسسات تدريسى و آموزشى در جهان