حذف هست در اصل « إن ارادوا وليّا فاللّه هو الولىّ » بوده است و جمله شرطيه حذف گرديده .
« و إن يكذّبوك فقد كذّبت رسل من قبلك » اگر تو را تكذيب مىكنند محققا پيامبران پيش از تو نيز تكذيب شدند .
فقلت يمين اللّه أبرح قاعدا * و لو قطعوا رأسى لديك و أوصالى « 1 »
پس گفتم : سوگند به خدا پيوسته پيش تو مىنشينم گرچه سرم را ببرند و بند از بندم جدا سازند .
شيخ يرى الصّلوات الخمس نافلة * و يستحلّ دم الحجّاج فى الحرم « 2 »
پيرى كه نمازهاى پنجگانه را مستحبى مىانگارد و ريختن خون حجگزاران را در حرم ، حلال مىشمارد .
و قال تعالى :
تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ .
« 3 »
و خداى برين فرمود : دلهايشان با ياد خدا آرام مىگيرد . آگاه باش كه تنها با ياد خدا دلها آرامش مىيابد . « 4 »
و قال تعالى :
« وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعى لَها سَعْيَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ كانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُوراً »
« 5 »
و هركس خواهان آخرت است و نهايت كوشش را براى آن بكند و مؤمن باشد ، آنانند كه تلاش آنها مورد حقشناسى واقع خواهد شد . « 6 »
و قال الشاعر :
للّه لذّة عيش بالحبيب مضت * و لم تدم و غير اللّه لم يدم « 7 »
و شاعر گفته است : اى خدا ، چه لذّتى داشت زيستنى كه با دوست گذشت ولى
هامش
( 1 ) . اين شعر از امرؤ القيس است و در آن ايجاز حذف وجود دارد « أبرح » در اصل ، « لا أبرح » بوده است .
( 2 ) . اين شعر از متنبى است نگاه كنيد به ديوان متنبى با شرح عبد الرحمن برقوتى ، ج 2 ، ص 316 . در اين شعر ، اطناب به گونه ايغال است « فى الحرم » براى افزودن مبالغه آمده است .
( 3 ) . رعد ، 28 .
( 4 ) . در اين آيه شريفه« أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ »تذييل است .
( 5 ) . اسراء ، 19 .
( 6 ) . در اين آيهء شريفه ، جمله « و هو مؤمن » براى احتراس آمده و توهم اطلاق را مىزدايد .
( 7 ) . در اين شعر ، « و غير اللّه لم يدم » تذييلى است كه جارى مجراى مثل است .