متنبى گفته است : اگر سختى نبود همهء مردم سرورى مىيافتند . بخشيدن ، نيازمند مىكند و گام براى جنگ برداشتن كشنده است . « الإقدام قتّال » به جهت تناسب در خبريه بودن و جامع داشتن بر « الجود يفقر » عطف شده ولى مصراع دوم بر مصراع اول عطف نشده چون آن را تفسير مىكند .
10 - و قال الشريف الرضى :
لا تأمنّنّ عدوّا لان جانبه * خشونة الصّل عقبى ذلك اللّين « 1 »
و شريف رضى سروده است : از دشمنى كه ظاهرى نرم دارد ، آسوده مباش . سختى زهر ، فرجام همان نرمى است . مصراع دوم بر مصراع نخست عطف نشده است چون آن را تفسير مىكند و بين آن دو كمال اتصال هست . يا از اين جهت كه مصراع دوم ، پاسخ سؤالى است كه از جملهء اول به دست مىآيد .
11 - و قال المعرّى :
لا يعجبنّك إقبال يريك سنا * إنّ الخمود لعمرى غاية الضّرم
و معرّى سروده است : روىكردن دنيا كه به تو روشنى نشان مىدهد تو را شگفتزده نكند به جانم سوگند ، بىشك خاموشى ، پايان شعلهور شدن است . مصراع دوم بر مصراع اول ، عطف نشده است . چون مصراع دوم ، پاسخ سؤال مقدر است و بين آن دو ، شبه كمال اتصال وجود دارد .
12 - و قال الخفاجى :
النّاس شتّى و إن عمّتهم صور * هى التنّاسب بين الماء و الآل
و خفاجى گفته است : مردم ، گوناگون و پراكندهاند گرچه صورتهاى مشتركى دارند آن صورتهاى مشترك ، چونان تناسب بين آب و سراب است . مصراع دوم بر مصراع اول عطف نشده است چون آن را تفسير مىكند .
13 - و قال ابو فراس :
لا تطلبنّ دنوّدا * ر من خليل أو معاشر « 2 »
أبقى لأسباب المودّة * أن تزور و لا تجاور
و ابو فراس گفته است : هيچگاه نخواهيد كه خانهء شما با خانهء دوست يا همنشين شما
هامش
( 1 ) . ديوان شريف رضى ، ج 2 ، ص 447 .
( 2 ) . ديوان ابو فراس ، ص 164 .