آنان كه به خداوند گرويدهاند و كارهاى نيكو مىكنند آمرزش و روزى ارجمند هست . در اين مثال ، وقتى
« الَّذِينَ آمَنُوا وَ . . . » *
ذكر شد مىفهميم كه خبر از جنس ثواب است .
9 - و منها التّوبيخ ، نحو : الّذى أحسن اليك قد أسأت اليه .
10 - و منها الاستغراق ، نحو : الّذين يأتونك أكرمهم .
11 - و منها الإبهام ، نحو : لكلّ نفس ما قدّمت .
9 - و از اهداف موصول آوردن مسند اليه ، نكوهشكردن است . مانند : « الّذى . . . » آن كس كه به تو نيكى كرد تو به او بدى كردى .
10 - و از آن اهداف ، فراگيرى است . مثل : « الذّين . . . » آنان را كه پيش تو مىآيند گرامى بدار . در اينجا « الذين » مسند اليه موصول است و براى فراگيرى افرادى كه در صله آمده ، استعمال گشته است .
11 - و از آن اهداف ، در پرده ، نگاه داشتن و ناآشكار گذاشتن چيزى است . مانند : « لكلّ . . . » براى هركس ، چيزى است كه پيش فرستاده . در اين مثال ، « ما » موصوله و مسند اليه است و براى ابهام به كار آمده .
و اعلم أنّ التّعريف بالموصوليّة مبحث دقيق المسلك غريب النّزعة يوقفك على دقائق من البلاغة ، تؤنسك إذا أنت نظرت إليها بثاقب فكرك و تثلج صدرك إذا تأمّلتها بصادق رأيك فاسرار و لطائف التّعريف بالموصوليّة لا يمكن ضبطها . و اعتبر فى كلّ مقام ما تراه مناسبا .
بدان : بىترديد ، معرفه آوردن به شكل موصول ، از بحثهايى است كه راهى باريك دارد و بيگانه از انس است . اين بحث ، تو را بر ريزهكاريهاى بلاغت ، آگاه مىسازد و هنگامى كه با انديشهء روشنت به آن بنگرى با تو مأنوس مىگردد و زمانى كه آن را با نظر درست بكاوى ، سينهات خنك مىشود بنابراين ، رازها و لطافتهاى تعريف به وسيله موصول آوردن را نمىتوان نگاشت تو در هرجايى آنچه را مناسب يافتى ، لحاظ كن .
المبحث الثامن فى تعريف المسند اليه بأل
يؤتى بالمسند اليه معرّفا بأل العهديّة أو أل الجنسية لاغراض آتية :