مولاى أنظر فى أمرى و اقض حاجتى .
3 - و التنبيه على تيسير المطلوب لقوة الاسباب كقول الامير لجنده : « تأخذون بنواصيهم و تنزلونهم من صياصيهم » .
4 - و المبالغة فى الطّلب للتنبيه على سرعة الامتثال ، نحو : و اذ أخذنا ميثاقكم لا تسفكون دماءكم .
لم يقل لا تسفكوا قصدا للمبالغة فى النهى ، حتى كأنّهم نهوا فامتثلوا ثمّ أخبر عنهم بالإمتثال .
5 - اظهار الرّغبة نحو قولك فى غائب : رزقنى اللّه لقاءه .
3 - هشدار دادن و آگاه ساختن بر اينكه : دستيابى به مطلوب ، آسان است چون عوامل دستيابى ، قدرت و توان دارد . مانند سخن فرمانده به سپاهيانش : « پيشانىهاى آنان را مىگيريد و از ديوار دژهايشان فرود مىآوريد » .
در اين مثال ، جملهء انشائيه به صورت جملهء خبريّه ارائه شده است تا نشان دهد كه دستيافتن به پيروزى و حاكميت بر دشمن ، آسان است . و عوامل رزم قويّند و از همينرو به جاى واژهء « خذوهم » و « أنزلوهم » واژههاى مضارع ، به كار آمده است .
4 - در طلب و خواستن ، مبالغهكردن ، براى اينكه شتاب در عمل و انجام دادن آن ، يادآورى گردد . مانند : اين آيهء شريفه :
« وَ إِذْ أَخَذْنا . . . »
« 1 » و زمانى كه از شما پيمان گرفتيم :
خونهايتان را نمىريزند .
خداوند متعال ، « لا تسفكوا » كه صيغهء نهى است را استعمال نكرده است و به جاى آن ، « لا تسفكون » آورده كه صيغهء نفى است و در شكل خبر است . خداوند متعال ، چنين فرمود :
تا در نهى و باز داشتن از خونريزى مبالغه كند گويا مردم ، به نهى خداوند ، عمل كردهاند و خداوند و الا ، از فرمانبردارى آنان خبر مىدهد .
5 - ميل و علاقه نشان دادن . مثل سخن تو كه دربارهء شخص غائبى مىگويى : « رزقنى اللّه لقاءه » : خداوند ، ديدارش را روزيم كند . در اينجا جملهء انشائيه به گونهء خبر ارائه شده و به جاى فعل امر ، فعل ماضى استعمال گشته تا رغبت و ميل گوينده به ملاقات و ديدار ، نشان داده شود .
هامش
( 1 ) . بقره / 84 .