5 - و ناتوان دانستن ، چون سخن خداى و الا :
« فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ »
« 1 » سورهاى همانند آن را بياوريد . در اين آيهء شريفه ، « فأتوا » براى تعجيز يعنى نسبت عجز دادن و ناتوان دانستن ، آمده است .
6 - و مباح و جايزكردن ، چون سخن خداى برين :
« كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ »
« 2 » . بخوريد و بياشاميد تا رشتهء سفيد صبح ، از رشتهء سياه شب ، مشخص گردد .
« كلوا » و « اشربوا » دو صيغهء امر است كه مباح بودن اكل و شرب را مىفهماند .
و مانند : اجلس كما تشاء هرگونه كه مىخواهى بنشين .
7 - و التّسوية ؛ نحو قوله تعالى :
فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا
8 - و الاكرام ؛ كقوله تعالى :
ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ
9 - و الامتنان ؛ نحو قوله تعالى :
فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ
10 - و الاهانة كقوله تعالى :
كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَدِيداً
11 - و الدّوام كقوله تعالى :
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ .
12 - و التّمنى كقول إمرؤ القيس :
الا ايّها اللّيل الطويل الا انجلى * بصبح و ما الاصباح منك بامثل
7 - و برابر دانستن ؛ مانند سخن خداى و الا :
« فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا »
« 3 »
شكيبايى كنيد يا شكيبايى نكنيد . در اين آيهء شريفه ، « اصبروا » براى « تسويه » و برابر دانستن ، استعمال شده است .
8 - و بزرگداشتن ؛ چون سخن خداى برين :
« ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ »
« 4 » به سلامت در بهشت آييد در حالى كه بىگزند خواهيد بود . « ادخلوا » در اين آيه ، براى « اكرام » ، به كار رفته است .
9 - و منّت نهادن ؛ چون سخن خداى برين :
« فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ »
« 5 » از آنچه خداى ، روزيتان ساخته بخوريد .
10 - و سبككردن ؛ بسان فرمان خداوند و الا :
« كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَدِيداً »
« 6 » سنگ يا
هامش
( 1 ) . بقره / 23 .
( 2 ) . بقره / 178 .
( 3 ) . و طور / 16 .
( 4 ) . حجر / 46 .
( 5 ) . نحل / 114 .
( 6 ) . اسراء / 50 .