بكاويد قرآن را زيرا در آنست دانش اولين و آخرين ، و بسا مقصود اينست كه بكاويد و بدر آوريد دانشى كه نهفته در جانست بحسب آمادگى و كمال با انديشه و ياد آورى .
پدرم ( قده ) گفته : مراد اينست كه درمان كنند بآيههاى خوف درد اميدوارى مفرط را كه بفريب و امن از مكر خدا برسد ، و بآيههاى اميد درد ترسى كه بنوميدى كشد ، و بتكميل يقين درد شبهه را كه رخ دهد ، و بوسيله صبر درد قساوت را ، و بدان چه مايه نفرت از دنيا و خواست آنست درد دنيا خواهى را و مانند آن .
تطلع ، سر كشيدن بسوى چيزيست و چشم به راه بودن آن ، و كيدرى گفته :
يعنى نزديك است خورشيد جانهاشان از افق عالم تن برآيد و بعالم بالا رود از شوق بوعدههاى در آن عالم در آيات قرآنى كه بهتر ذخيرهها و ارجمندتر بخششهاى الهى است .
و بقول راوندى ( ره ) ظن در اينجا معنى يقين دارد چون در قول خدا تعالى ( 4 - المطففين ) آيا ظن ندارند آنان كه آنها براستى زنده خواهند شد ، يعنى يقين دارند بهشت برابر آنها آماده است براشان .
ابن ابى الحديد گفته : بسا بمعنى گمان باشد .
خلط در عقل : ديوانگى است ، راوندى گفته و جز او گفتند : يعنى هر كه بدانها نگرد ديوانگى در آنها گمان كند ولى ديوانه نباشند و از ترس شيدا شدند .
خود را تهمت زنند كه كوتاهى كردند ، و دنبال دنيا رفتند ، يا نيت آنها پاك نبوده يا به همه اين معانى ، و ميترسند در عبادت خودبين و شهرت طلب باشند و يا بعجب كشيده شوند ، و نگرانند از گناه گرچه از آن توبه كارند كه بسا پذيرفته نشده براى اينكه جامع شرايط نبوده با اينكه خدا هم فرموده : همانا بپذيرد خدا از پرهيزكاران و بس .
و اجعلنى افضل مما يظنون ، پايهء مرا برتر از اندازه گمان آنها در خوشكرداريم بساز ، ابن ابى الحديد گفته : اين جمله را .
آنگه فرمود : كه بر گروهى گذر كرد ، و آنان در باره او اختلاف داشتند برخى
بحار الأنوار ( ج 64 ) ( اخلاق اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 258
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٥٨