خبر يكم بقولى ، بسا مقصود از آن سختى دوستى آنان باشد بطور كامل و نزديك است بقول او عليه السّلام راستى كار ما سخت و سختى آور است و تحمل آن را ندارد جز فرشته مقرب ، يا پيغمبر مرسل ، يا بندهاى كه خدا دل او را به ايمان آزموده .
و از هم پاشيدن كوه از محبت او براى سنگينى اين بار است و سختى مهابتش و چون قول خدا است كه ( 21 - الحشر ) و اگر فرو آورده بوديم اين قرآن را بر كوه ميديدى كه خاشع و درهم شكسته بود از ترس خدا و هم قول خدا ( 73 - الاحزاب ) ما پيشنهاد كرديم امانت را بر آسمانها و زمين و كوهها رو گرداندند از اينكه آن را بردارند و هراس كردند از آن و ظاهر اينست كه مقصود از دوستى در حديث دوستى عوامانه و ميانه نيست ، بلكه آن دوستى كه مايه همانندى به آن حضرت باشد بوجه كامل و پيروى تمام از او در فضائل و كردارهاى نيك به اندازه توان ، و گرچه پايه بلند او را درك نتوان ، و از دسترس وهم و گمان بيرون است و كوه بايد از برداشتن چنين بار سنگينى از هم بپاشد .
تتميم :
در اين اخبارى كه از طريق خاصه و عامه هر دو رسيده دلالت روشنى است بر اينكه پيغمبران و اوصياء عليهم السّلام هم در بيماريهاى محسوسه و بلاهاى تن چون ديگرانند و بگفته سزاوارتر بآنند ، براى اينكه ثواب بيشتر برند ، و اين زيانى بپايه بلند آنها ندارد ، بلكه پايدار كردن آنها است و بيان اينكه آدميند ، زيرا اگر از آسيبهاى بشرى آسوده بودند با آنچه از معجزات كه داشتند در باره آنان گفته ميشد آنچه ترسايان در باره پيغمبرشان عيسى گفتند .
و اين تأويل در خبر وارد است ، و بلا براى آنها هديهايست از خدا براى رسيدن بدرجاتى كه بدانها دسترسى نيست جز ببلا كشيدن ، چنانچه درجاتى باشد كه بدانها نتوان رسيد جز بشهادت ، و خدا منت نهد بر بندهاى كه دوستش دارد بدان ، براى بزرگ داشت و ارجمندى او ، چنانچه در خبر شهادت امام حسين عليه السّلام آمده كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله
بحار الأنوار ( ج 64 ) ( اخلاق اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٩٧