ميدانم آن را بديده دل حبيب نجار آمد و آنها را بيم داد و از كيفر خدا بر پيروى نكردن از پيغمبران ترساند كه خدا از او حكايت كرده ، و بسا توهم شود كه اين روايت منافات دارد با آنچه از امام صادق عليه السّلام رسيده كه چون مؤمن بچهل سال رسد خدايش از سه درد در امان دارد : پيسى ، خوره ديوانگى . و مىشود پاسخ داد از آن كه اين حديث بر حسب غالب است و منافات ندارد با ابتلاء پس از چهل سال بطور كمياب با اينكه مىشود ابتلاء مؤمن نامبرده پيش از سال چهلم عمرش باشد با اينكه خبر گويا نيست كه گرفتار خوره بوده .
بر مردنى : بهر حال و هر گونه دلالت دارد كه خودكش مؤمن نباشد ، خواه با ابزارى خود را بكشد ، و يا بزهر نوشيدن ، يا به نخوردن و ننوشيدن و اعتصاب غذا يا درمان نكردن زخم و بيمارى خود بدان چه سودش دهد اما اگر دشمن كشتيها را آتش زند و او خود را به دريا افكند و بميرد ظاهر اينست كه خودكشى كرده باشد و برخى عامه آن را خودكشى ندانسته زيرا او از يك گونه مردن بگونه ديگر گريخته و اين سخن سست است ، و بسا كه تفسير شده به آن كه خودكشى را حلال داند ، و ظاهر اينست كه مقصود از خبر مؤمن كامل است .
5 - كافى ( ج 2 ص 256 ) بسندش از امام صادق عليه السّلام كه خدا عز و جل گرفتار كند مؤمن را بهر بلا ، و بميراند بهر گونه مردن ، و گرفتارش نكند بديوانگى و بيخردى آيا ندانى كه چگونه مسلط كرد خدا ابليس را بر مال ايوب و بر فرزند و بر همه چيز او و مسلط نكردش بر خرد او آن را به دو وانهاد تا بدان يكتاپرست بماند .
بيان : و گرفتارش نكند برفتن خرد او ، زيرا سود گرفتارى شكيبائى و ياد خدا و رضا به قضا است و مانند آن و با ديوانگى و رفتن خرد و تباهى دل هيچ كدام فراهم نگردد ، و اين منافات با گرفتارى بديوانگى كه منظور از آن آزمايش نيست ندارد .
با اينكه مورد روايت مؤمن است و ديوانه مؤمن نيست ، چنين گفته شده ، ولى ظاهر خبر اينست كه مؤمن كامل ديوانه نشود و گرچه با ديوانگى مؤمن نباشد
بحار الأنوار ( ج 64 ) ( اخلاق اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 165
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٦٥