خدا صلّى اللَّه عليه و آله به آنها فرموده پاشان را پيش از نماز بشويند و فرموده : واى بر پاشنهها از دوزخ ، و آنان پنداشتند كه شستن پا در وضوء است چنانچه جوزى در نهايه گفته :
يا كنايه است از اينكه از شاش خوددارى ندارند و بپاهاشان ميپاشد و آن را نشويند و يكمى روشنتر است ، و چنين آزادشدهاى وابسته و مولاى صريح است براى عرب و اشراف از عجم است بپندار آنها با اينكه عجم همه آزاد كرده رسول خدايند به حكم خبر دوم و از خود رسول باشند به حكم خبر يكم و چرا اشرف از خود او و مولاى او نباشند .
وانگه از راه ديگر بيان كرد كه مردم عجم كه در آن زمان شيعه و اصحاب امامان بودند برترند از عرب كه بنژاد خود ميباليدند زيرا موالى كه فارسى زاده بودند از رغبت دل مسلمان شدند و آنان منافق بودند و از ترس و هراس اظهار مسلمانى كردند ، و هر كه مسلمان شود و مولا ندارد رسول خدا مولاى او باشد . . .
2 - معانى الاخبار : 158 از امام كاظم عليه السّلام كه همانا شيعه ما اصلمندان و اشرافند و مردم خانوادهدار و هر كه حلال زاده است ، على بن جعفر گفت : تفسيرش از آن حضرت پرسيدم ، فرمود : اصلمندان از قريش باشند و اشراف از عرب و خانواده داران از موالى و حلالزادهها از اهل سواد .
بيان : اهل سواد ، اهل عراقند كه ريشه عجمى دارند و پس از ساختمان كوفه با عربها آميخته شدند و ديگر نه عرب باشند و نه عجم ، در نهايه گفته : عرب سبزه را سواد خوانند زيرا از دور چنان نمايد و از اين معنا است سواد عراق براى سبزههاى اشجار و زراعتش .
3 - علل الشرائع ( ج 2 ص 152 ) بسندش از عماره كه شنيدم امام صادق عليه السّلام ميفرمود : مؤمن علويست چون در معرفت بالا است ، و مؤمن هاشمى است چون گمراهى را درهم شكسته ، و مؤمن قرشى است چون اقرار دارد به چيزى كه از ما دريافت شده و مؤمن عجمى است چون درهاى بد به روى او بسته است ، و مؤمن عربى است چون پيغمبرش عربى است و كتابش نازل است به عربى مبين و مؤمن نبطى است زيرا دانش را استنباط كرده ، و
بحار الأنوار ( ج 64 ) ( اخلاق اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 137
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٣٧