همه جهان ساخته و پرداخته خداى سبحانست و هر كس بدانها نگرد كه كار خدايند و دوستشان دارد كه كار خدايند . نظرى بجز بر خدا ندارد و شناختى جز از او ندارد و دوستى جز او ندارد ، و او است يگانه پرست درستى كه نبيند جز خدا ، و بلكه خود را هم نبيند كه خود است و خود را بنده خدا بيند و اينست كه بمقام فناء در خدا رسيده و در يكتاپرستى اندر است وجودى ندارد و بگفته آن عارف ما خود بوديم و از خود گذشتيم و ديگر ما نيستيم .
اينها اموريست نزد دلهاى بينا دانسته ، و دشوار است براى ناتوانى فهمها از دريافت و كم توانى دانشمندان از روشن ساختن و بيان آن كه عبارت بدان نرسد و به خود اندرند و پندارند كه بيانش براى ديگران سودى ندارد . اينست مايه كوتاهى فهم عموم از شناخت خدا ، و بدان پيوسته كه همه مدركاتى كه گواه بر هستى خدايند همانا هر آدمى در كودكى و بيخردى آنها را خرده خرده دريابد كه اندر شهوت خود افتاده و بديدنيهاى مادى همدم شده و از ديده او به حساب يك پديده الهى در افتادند ، از اين رو چون بناگاه جانورى غريب يا پديده خارق عادت و عجيب بيند زبان شناخت او باز شود و گويد ( سبحان اللَّه ) با اينكه در شبانه روز خود را و اندامش را و جانداران همدم را كه گواهان قطعى خدايند بيند و از انس بدانها گواهى آنها را در نيابد .
اگر فرض شود كور مادرزادى ببلوغ و عقل رسد وانگه پرده از چشمش برداشته شود و ديده به آسمان و زمين و درختها و گياهها و جانور يكباره و بناگهان اندازد خردش خيره گردد و در شگفت اندر شود از گواهى اين عجايب بر آفريدگار خود .
و اين و نمونه ديگر موانع شناخت خدا ، باندر شدن در شهوات كه پرتو انوار معرفت را بر خلق مىبندد و از شناورى آنها درياهاى پهناور معرفت جلوگيرند كه خواستنى باشند كار را پيچيده كرده و سد راه معرفت شده و بايد تحقيق كرد و از اين رو گفته شده :
آشكارى و نهان بر كس نئى * جز بكورى كو نبيند ماه را