را جمع كرده و روى شانهء خويش مىگذارد و به خانه مىآورد ، سپس خادم مخصوصى آن را نگهدارى مىكرد « 1 » .
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و اهل بيت او ، همواره بر خمره سجده مىكردند تا آنجا كه امام موسى كاظم عليه السّلام در روايتى مىفرمايد : « شيعيان ما از چهار چيز بىنياز نيستند : اوّل خمرهاى كه بر آن نماز گزارند و . . . » « 2 » .
همچنين در اين دوره مىبينيم كه شمار زيادى از صحابه و تابعين ، از سجده بر غير خاك ، اجتناب مىكردند به حدّى كه قدرى خاك بر روى خمره گذاشته و بر آن سجده مىنمودند تا جانب احتياط را رعايت كرده باشند . و البته اين رفتار آنان به سبب غفلت از عمل رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و يا به جهت خطاى در اجتهاد بود « 3 » .
در زمينهء انگيزه و علّت ساخت خمره ، چنين گفته شده است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و مسلمانان بر خاك ، مدر ، سنگريزه و سنگ سجده مىكردند ، ولى گرما و سرما آنان را آزار مىداد به گونهاى كه گرماى سوزان زمين ، دست و صورت آنان را مىسوزاند و روزهاى بارانى به آب و گل ، آلوده مىشدند - كه همين آلوده شدن به آب و گل ، سبب شد تا مساجد را با شن و سنگريزه مفروش سازند - مسلمانان از وضع موجود خود به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شكايت كرده و ناراحتى خود را از گرماى سوزان و سردى هوا به آن حضرت عرضه داشتند - البتّه در اينجا بايد به اين نكته توجّه داشت كه آنان با زير و رو كردن سنگريزههاى گرم و سرد و يا با خنك كردن آنها در دست خويش ، تا حدّى مشكل گرماى طاقت فرسا را بر طرف
هامش
( 1 ) - دائرة المعارف الاسلاميه ، ج 11 ، ص 276 .
( 2 ) - « لا يستغنى شيعتنا عن أربع : خمرة يصلّى عليها و . . . » ، ( مدرك حديث بعدا خواهد آمد )
( 3 ) - سخنان و نظرهاى آنان در مباحث بعدى خواهد آمد .