از امام موسى بن جعفر عليهما السّلام نقل شده است كه حضرت فرمود : شيعيان ما از چهار چيز ، مستغنى و بىنياز نيستند : . . . خمرهاى كه بر آن نماز گزارند « 1 » .
خمره - بنا بر آنچه كه علماى لغت و شارحين كتب حديث بيان نمودهاند - عبارت است از : سجّادهء كوچكى كه از برگ درختان خرما و به اندازهء صورت بافته مىشود . و اينك به بخشى از كلمات آنها در بيان معناى خمره در اينجا اشاره خواهيم كرد :
در لسان العرب آمده است : خمره ، حصير يا سجّادهء كوچكى است كه از شاخ و برگ خرما بافته مىشود و به وسيلهء نخهايى سامان مىيابد .
و گفته شده است كه خمره عبارت است از : حصيرى كه كوچكتر از جايگاه نماز ( مصلّا ) است .
و نيز گفته شده است : حصير كوچكى است كه بر آن سجده مىشود .
و در حديثى آمده است : « انّ النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم كان يسجد على الخمرة ؛ يعنى :
همانا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم بر خمره سجده مىكرد » . و خمره ، حصير كوچكى است كه از شاخ و برگ خرما بافته شده و به اندازهاى است كه بتوان بر آن سجده كرد .
هامش
سپس علامهء مجلسى ( ره ) چنين ادامه مىدهد : تفاوت ميان آنچه پوست در آن به كار رفته با آنچه نخ در آن استفاده شده است ، مىتوان اين تفاوت را چنين بيان كرد : چيزى كه در ساختن آن نخ به كار رفته است نخها آشكار نيست و ديده نمىشود - كما اينكه اين نوع بافتهها را اكنون نيز مشاهده مىكنيم - بر خلاف « سيور » كه بر روى خمره آشكار مىشود كه اين به دو صورت است : يا اينكه تمام خمره را مىپوشاند كه در اين صورت نهى در روايت ، نهى تحريمى است و يا اينكه قسمتى از آن را مىپوشاند كه اين هم به دو شكل است :
اگر اين پوشاندن به گونهاى باشد كه به اندازهء درهمى كه سجده بر حصير صادق باشد ، باقى نماند ، باز نهى روايت ، نهى تحريمى خواهد بود ، و اگر به گونهاى باشد كه به اندازهء درهمى باقى بماند ، نهى در روايت به معناى كراهت است .
( 1 ) - « عن موسى بن جعفر عليهما السّلام : أنّه قال : لا يستغنى شيعتنا عن أربع . . . خمرة يصلّى عليها » .