مبادرت به جنگ با ايشان نكنى ، مگر اينكه آنها شروع به برخورد با تو كنند ، هر چند ممكن است از اينكه بارها و بارها با آنها مذاكره كرده و از رودررويى سربتابى ، مورد شماتت آنان قرارگيرى . « 1 » » .
20 . به فرمانده سپاه فرمود : « سپاهت را خود نگهبان باش و برحذر باش از اينكه بخوابى يا صبح كنى مگر اينكه چرتى بزنى يعنى برحذر باش از اينكه تا صبح بخوابى مگر اندك « 2 » » .
21 . « و بر تو باد به خويشتندارى در جنگ و برحذر باش از عجله ، مگر اينكه فرصت براى تو اهميّت داشته باشد « 3 » » .
22 . « يارى بجوئيد از صبر ، پس همانا بعد از صبر يارى خداوند متعال در راه است « 4 » » .
اين جملات كه ما از وصاياى اميرالمؤمنين على عليه السّلام در آداب و احكام جهاد و جنگ نقل كرديم نشأت گرفته از فضائل انسانيّت و ملكات نفسانى است كه مسلمان جنگجو بدان آراسته مىگردد كه در نتيجه ، سجاياى نيكو و اخلاقى گرانبها از خود به جاى مىگذارد . آنچه كه نقل شد سواى آن چيزهايى است كه از امام على عليه السّلام در بيان امورى كه در پيروزى جنگجو و غلبه او بر دشمنش و به سلامت ماندن از مكر و حيله دشمن مؤثر و سرنوشتساز است نقل شده كه ذكر آنها خارج از حوصله و توان اين مقدمه است « 5 » .
هامش
( 1 ) . « اياك و ان تبدأ القوم بقتال الا أَن يبدأوك حتى تلقاهم و تسمع منهم و لا يجرمنكم شنآنهم على قتالهم قبل دعائهم و الا عذار اليهم مرة بعد مرة » .
( 2 ) . « واحرس عسكرك بنفسك و ا يّاكَ أن ترقد أوْ تصبح ا لا غراراً يعنى اياك أن ترقد حتى الصباح الاقليلًا » .
( 3 ) . « و عليكَ بالتأنى فى حربكَ و اياك و العجلة إلا أن تمكنك فرصة » .
( 4 ) . « استعينوا بالصبر فان بعد الصبر النصر من اللّه عزوجل » .
( 5 ) . ر . ك : بهجالصباغه ، ج 13 ، ص 477 و صفحات بعد ؛ جامع احاديث الشيعه ، ج 13 ، ص 116 و صفحات بعد . ر . ك : وقعة صفين چاپ مصر ، ص 203 ؛ نهج البلاغه ، نامهء 14 ؛ تاريخ طبرى ، ج 6 چاپ ليدن ، ص 3282 ، 3283 ، 3325 ؛ مروج الذهب ، ج 2 ، ص 371 ؛ در چاپ ديگر ، ص 362 ، 380 ؛ الكافى كتاب الجهاد ، ص 36 ؛ الوسائل ، ج 11 ، ص 71 و ر . ك : شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 4 ، ص 26 ؛ ج 7 ، ص 300 ؛ ج 8 ، ص 3 ؛ ج 7 ، 54 ؛ ج 3 ، ص 325 و 331 ؛ مصنف ابن ابى شيبه ، ج 13 ، ص 282 ؛ ر . ك : شرح آملى بر نهج البلاغه ، ج 15 ، ص 122 ؛ ج 18 ، ص 224 ، 297 ؛ نهج السعاده ، ج 2 ، ص 337 ، 340 ؛ البحار چاپ سنگى ، ج 8 ، ص 574 ، 578 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 2 ، ص 69 ، 259 ، 342 ؛ ارشاد مفيد ، ص 127 ؛ عيون الأخبار ابن قتيبه ، ج 1 ، ص 110 ؛ محاسن بيهقى ، ج 1 ، ص 45 و 69 ؛ مسند زيد ، ص 349 و 351 ؛ ربيع الابرار ، ج 3 ، ص 321 ؛ السنن الكبرى بيهقى ، ج 8 ، ص 180 ؛ النهايه ابن أثير تحت واژهء « عور » .