23 . در صورتى كه از پذيرش هر كدام از اين گزينهها خوددارى كردند به آنها پيشنهاد پرداخت مستقيم و ذليلانه جزيه دهيد . پس در صورتى كه جزيه را پرداخت كردند ، پذيرفته و از آنها درگذريد .
24 . در صورتى كه از دادن جزيه هم خوددارى كردند ، با استعانت از خداوند متعال براى غلبه بر آنان ، چندانكه شايسته خداوند است ، با آنها در راه خدا بجنگيد .
25 . صلحى را كه رضاى خداوند در آن فراهم است و دشمنتان شما را بدان فرا مىخواند ، رد نكنيد .
26 . هرگز سازهاى منهدم نشود « 1 » .
27 . رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله از بستن آب در جنگ خيبر امتناع كرد . « 2 » همانطور كه اميرالمؤمنين عليه السّلام بعد از اينكه آب را از معاويه پس گرفت
هامش
( 1 ) . همهء اينها كه نقل گرديد از سفارشهاى رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله به سپاهيانش در جنگ با كفار مشرك يا اهل كتاب برگرفته شده كه به طرق فراوان و با الفاظ نزديك به هم روايت شده است براى دسترسى به آنها به كتابهاى زير مراجعه شود : جامع احاديث الشيعه ، ج 13 ، ص 116 و صفحات بعد ؛ كافى ، ج 5 ، ص 29 - 30 ؛ الوسائل كتاب جهاد ؛ الروضه للكافى ، ص 79 ؛ ر . ك : المصنف ابن ابى شيبه ، ج 12 ، ص 458 ، 328 ، 337 ، 362 ؛ السنن الكبرى بيهقى ، ج 6 ، ص 590 ؛ ج 9 ، ص 49 ، 91 ؛ كنز العمال ، ج 4 ، ص 233 ، 303 - 304 ؛ المعجم الصغير طبرانى ، ج 1 ، ص 45 ، 123 ؛ البحار ، ج 19 ، ص 178 - 179 ؛ السيرة الحلبيه ، ج 3 ، ص 77 ؛ مسند احمد ، ج 1 ، ص 300 ؛ ج 4 ، ص 240 ؛ ج 6 ، ص 352 ، 358 ؛ صحيح مسلم ، كتاب الجهاد ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 59 ؛ شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 15 ، ص 64 ؛ ابن عساكر ، ج 1 ، ص 94 و 120 ؛ الأموال ابى عبيد ، ص 212 ؛ المغازى واقدى ، ج 2 ، ص 757 ؛ الوفاء ابن جوزى ، ج 2 ، ص 712 ؛ سيره دحلان در حاشيهء سيره حلبيه ، ج 3 ، ص 270 .
و نيز ر . ك : خطبهء رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله در روز جنگ بدر ، در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 4 ، ص 331 چاپ مصر و نيز خطبهء حضرتش صلّى اللَّه عليه و آله در جنگ احُد ، در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 3 ، ص 365 چاپ مصر و نيز خطبهء آن حضرت هنگامى كه سپاه را به جنگ موته گسيل داشت . در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 3 ، ص 404 چاپ مصر .
( 2 ) . شرح موضوع در بحار الانوار ، ج 21 ، ص 30 آمده است .