كس كه آن را آفريده و منظم ساخته سپس فجور و تقوا ( خير و شر ) را به او الهام كرده است « 1 » » .
لزوم بعثت انبياء
احاديثى در مقام عقل و عظمت شأن و مرتبه عقل از پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و اهل بيت گراميش سلام اللّه عليهم اجمعين نقل شده است ضمن آن كه قرآن كريم مقام عقل و عظمت و جايگاه بلند آن را در آيات زيادى بيان كرده است ؛ ولى اين آيهء كريمه بر لزوم عقلى بعثت انبياء و ناتوانى عقل در تحقق قيوميّت حق تعالى دلالت دارد آنجا كه بعد از اين سخن حضرت حق تعالى « هو الحى القيوم » مىفرمايد : « نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتاب / كتاب را بر تو نازل كرد « 2 » » ؛ و اين دلالت از آنجا استنباط مىشود كه تنزيل الكتاب بر آن فرمايش حقتعالى « القيّوم » مترتب شده است . پس « القيّوم » در اينجا به مثابه تعليل براى « تنزيل الكتاب » ذكر شده است . مخصوصاً فرمايش حضرتش بعد از « وَ أَنْزَلَ التَوراة وَ الْأَنجيلَ مِنْ قبلُ / بدين ترتيب معناى آيه كريمه چنين مىشود كه خداى سبحان به جهت قيوميّتش بر هر شىء و نيز قيوميّتش بر انسان ، كتاب را بر تو نازل كرد و همينطور تورات و انجيل را نازل كرد . پس اگر اين چنين نبود [ يعنى كتاب و توارت و انجيل نازل نمىشد ] با توجه به اينكه هدايت مردم از لوازم قيوميّت مىباشد ، حقتعالى قيوم نبوده و قيوميّتى محقق نمىشد . كما اينكه تدريجى بودن « تنزيل الكتاب » و به حق بودن محتوى آن از لوازم اين صفت مىباشد و اين نظير آيهء شريفه است كه مىفرمايد : « وَ ما قَدَروُاْ اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قالوُاْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ عَلى بَشَرٍ مِنْ شَىءٍ / آنها خدا را درست نشناختند ( هنگامى ) كه گفتند : خدا هيچ چيز بر هيچ
هامش
( 1 ) . شمس / 8 .
( 2 ) . آلعمران / 3 - 2 .