محيى ، مميت ، غفور ، رحيم ، ودود و غيره « 1 » » .
پس خداى متعال بر تمامى موجودات با ايجاد آنها و تدبير امورشان و هدايت آنها به سوى هدف مورد نظر قيوميّت دارد . همان گونه كه فرموده است : « رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى / پروردگار ما همان كسى است كه به هر موجودى ، آنچه را كه لازمهء آفرينش او بوده داده ، سپس هدايت كرده است « 2 » » .
خداى سبحان انسان را آفريد و او را تكريم كرد و او را در بهترين صورت و نظام به سامان كرد و علم اسماء را به او ياد داد و فرشتگان را وادار به سجده بر او كرد و او را جانشين خود در زمين نمود . و قيوميّت او بر انسان [ از اين جهت كه موجودى است كه از گِل ، سپس از عصارهاى از آب ناچيز و بىارزش آفريده شده است ، و او موجودى مادى است كه مانند ساير موجودات مادى به سوى كمالش سير مىكند ] عبارت است از خلق او و مراقبت از او و تسلط بر او و تنظيم امور او و هدايت تكوينى او به سوى كمال مادى وى .
و قيوميّت بارى تعالى بر انسان [ از اين جهت كه او موجودى آسمانى است و از روح خود در آن دميده و فرشتگان را وادار به سجده بر او كرده و علم اسماء را به دو ياد داده ] عبارت است از هدايت او نسبت بدانچه كه او را نجات مىدهد و آنچه كه او را هلاك مىكند و بيان ضرر و زيان و نفع و صلاح و فساد و خير و شرّ او . يعنى اينكه قيوميّت او همان تدبير امور و شؤون او از آن جهت كه او انسان است و آموزش او نسبت به آنچه كه موجب هلاكت او بوده و از مرتبهء انسانيّت پايينش مىكشد و نيز نسبت به آنچه كه به عنوان انسان به دو نفع رساند .
و او را نجات مىدهد ، از آن جهت كه انسان است و نيز شناساندن صحت و مرض او به او . . . . مىباشد .
هامش
( 1 ) . الميزان ، ج 2 ، ص 347 - 348 .
( 2 ) . طه / 50 .