هم مقدم مىداشت . « 1 »
امام رازى در تفسير خود اين سفارش را گامى در جهت اداى حق اسيران به حساب آورده است . رازى مىگويد از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده كه آن حضرت اسيران مشركين را به منظور محافظت آنها و اداى حقوق آنها به خانهء مسلمانان مىفرستاد . زيرا بر مسلمانان واجب بود آنها را اطعام كرده تا رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله درباره سرنوشت آنان ؛ قتل ، فديه يا برده ساختن تصميم بگيرد . « 2 »
بارى از روايات بالا چنين بر مىآيد :
الف . مسلمانان در صدر اسلام در اين فكر نبودند كه جاى ويژهاى براى بازداشت و زندانى كردن اسيران بسازند كه علت آن هم سادگى اوضاع در آن زمان بود . اسيران پيش از تصميمگيرى دربارهء سرنوشت آنان يا به طور موقت در مسجد نگه داشته مىشدند . « 3 » يا در ميان مسلمانان تقسيم مىشدند به اين اعتبار كه مسلمانان با حكومت خود پيوند دارند . اين وجه دوم بيشتر مرسوم بوده با توجه به عموميت وصيت به خوش رفتارى با اسيران در هر وضعيت كه باشند . « 4 »
ب . بىترديد ، سفارشهاى پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله در مورد اسيران به كاملترين و نيكوترين وجه اجرا مىشد . مسلمانان اسيران را با نان اطعام مىكردند و خود خرماى خشك مىخوردند . اسير نزدشان از خودشان هم نيكوتر و راحتتر و بدون هيچ گونه ناراحتى و واهمه و تحقيرى مىزيست . و فرد مسلمان نيز آموزشها و فرمانهايى را كه در اين زمينه به او داده شده بود با
هامش
( 1 ) . تفسير غرائب القرآن در حاشيه طبرى ، ج 29 ، ص 114 ؛ روح المعانى ، ج 29 ، ص 155 .
( 2 ) . التفسير الكبير ، ج 30 ، ص 245 .
( 3 ) . چنان كه شرح آن گذشت و در قصه ثمامه نيز خواهد آمد .
( 4 ) . آثارالحرب ، ص 409 . چنان كه گذشت سهيل در خانه سوده دختر زمعه ، و خالد بن هشام و امية بن ابى حذيفه در خانه امسلمه زندانى شدند ر . ك : شرح نهجالبلاغه ابن ابى الحديد ، ج 14 ، ص 188 - 189 .