مهربانى و منت گذاردن رفتار كرد زيرا مىدانست كه پس از او دشمن بر پيروانش چيره خواهد شد و از اين رو دوست داشت كسى كه بعد از او حاكم مىشود در روش به او اقتدا كند و همان روشى را كه حضرتش با دشمن داشته درباره شيعيان حضرتش به كاربرد و از فعل و عملكرد حضرت تجاوز نكند و اگر كرد مردم تجاوز او را ظلم و تعدى بدانند .
اگر باغيان شكست خورده و داراى گروهى باشند كه بدان پناه برند ، دنبال مىشوند و فرارىها و زخمىهاى آنها كشته خواهند شد .
على عليه السّلام در جنگ صفين اين چنين رفتار كرد . زيرا معاويه در پشت جبهه قرار داشت ، و پشتيبان فراريان و زخمىها بود . ولى چنانچه پشتيبانى نداشتند كه بدان پناه برند ، از سوى سپاه حضرت به قصدكشتن دنبال نمىشدند و زخمىهاى آنها به قتل نمىرسيدند .
براى اين كه در اين صورت اگر پشت مىكردند و فرار را بر قرار ترجيح مىدادند متفرق مىشدند .
و نيز روايت شده كه على عليه السّلام پس از شكست و فرارى شدن دشمن در جنگ جمل و به هلاكت رسيدن طلحه و زبير و گرفتار شدن عايشه ، فرمان داد ندا دردهند كه زخمىها كشته نشوند و آن كه فرارى است دنبال نشود و آن كه سلاح بر زمين گذارد در امان است . . . . « 1 »
هامش
( 1 ) . « سار على عليه السّلام بالمن و العفو فى عدوه من اجل شيعته ، لانه كان يعلم انه سيظهر عليهم عدوهم من بعده ، فاحب أن يقتدى من جاء من بعده به فيسير فى شيعته بسيرته و لا يجاوز فعله ، فيرى الناس انه قد تعدى و ظلم ، و اذا انهزم اهل البغى و كانت لهم فئة يلجاون اليها اتبعوا و طلبوا و اجهز على جرحاهم و قتلوا بما امكن قتلهم و كذلك سار على عليه السّلام فى اصحاب صفين لان معاوية كان وراءهم . و اذا لم يكن لهم فئة لم يتبعوا بالقتل و لم يجهز على جرحاهم ، لانهم اذا ولوا تفرقوا و كذلك روينا عن على عليه السّلام انه سار فى اهل الجمل لما قتل طلحة و الزبير و اخذ عائشة و هزم اصحاب الجمل نادى مناديه :
لا تجهزوا على جريح و لا تتبعوا مدبرا و من القى سلاحه فهو آمن . . . » جامع الاحاديث ، ج 13 ، ص 95 - 96 ؛ به نقل از الدعائم . حديث ادامه دارد تا آن جا كه حضرت وارد منزلى شد كه در آن عائشه و ابن زبير و مروان بودند . پس فرمود : « لو قتلت الاحبة لقتلت من فى هذه الحجرة ، و من فى الحجرة و من فى هذه الحجره و أومأ الى ثلاث حجرات . . . الخ » اگر من دوستان را مىكشتم ، هر كس را كه در داخل اين حجره است مىكشتم . و هر كسى در اين حجره است و هر كس كه در اين حجره است و اشاره به هر سه حجره فرمود . . . » .