آتش سوزاند يا با منجنيق بر آنها سنگ پرتاب كنند تا كشته شوند ، در حالى كه ميان آنها زنان و پيران ، و اسراى مسلمان و بازرگانان وجود دارند فرمود : مىتوان اين كار را در مورد آنان كرد ، و به خاطر اين موارد نمىتوان « عمليات » انجام نداد و به خاطر وجود اين افراد بر مسلمانان ديه و كفارهاى نيست . « 1 »
3 . پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله بر مردم طائف منجنيق نصب كرد ، و بدين وسيله با آنها جنگيد . بدين روش پيامبر در تذكره ، مبسوط و منتهى استدلال شده است . « 2 »
فقهاء در اين مورد وجود ضرورت را شرط نكردهاند امّا در مغنى گويد كه اگر راه ديگرى به غير آن بر ايشان مقدور باشد جايز نيست چه آن كه اين راه متضمن نابودى زنان و كودكان و كسانى است كه قتل آنها عمداً حرام است .
از كلام احمد [ بن حنبل ] چنين بر مىآيد كه نصب قلعه كوب خواه نياز باشد و يا نياز نباشد جايز است ، زيرا پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله بر عليه مردم طائف منجنيق به كار برد . و كسانى كه اين كار را روا دانستهاند . ثورى ، اوزاعى ، شافعى و ديگر صاحب نظران هستند « 3 » . . .
8 . اگر كفار پشت سر زنان و كودكان خود سنگر بگيرند ، جنگ با آنان اگر چه منجر به كشته شدن زنان و كودكانشان شود ، جايز است . البته غرض ، كشتن زنان
هامش
( 1 ) . « يفعل ذلك بهم ولا يمسك عنهم لهولاء و لادية عليهم للمسلمين و لا كفارة . . . الحديث » جامع الاحاديث ، ج 13 ، ص 154 به نقل از الكافى ؛ التهذيب ، ج 6 ، ص 143 ؛ البحار ، ج 19 ، ص 178 .
( 2 ) . ر . ك : البداية و النهاية ، ج 4 ، ص 348 ؛ احكام القرآن جصاص ، ج 5 ، ص 274 ؛ المدونةالكبرى ، ج 2 ، ص 7 ؛ كنزالعمال ، ج 10 ، ص 362 ؛ المبسوط سرخسى ، ج 10 ، ص 32 ؛ بداية المجتهد ، ج 1 ، ص 282 ؛ المغنى ابنقدامة ، ج 10 ، ص 495 ؛ جامع الاحاديث ، ج 13 ، ص 154 به نقل از الدعائم ؛ نيل الاوطار ، ج 8 ، ص 71 ؛ ثقات ابنحبان ، ج 2 ، ص 76 ؛ التراتيب الاداريه ، ج 1 ، ص 374 - 375 ؛ البداية و النهاية ، ج 4 ، ص 345 و 348 ؛ مسند على بقلم سيوطى ، ج 1 ، ص 243 ، شماره 761 ؛ المراسيل ابىداود ، ص 248 .
( 3 ) . المغنى ، ج 10 ، ص 495 .