آورديد چنين بوديد . از دهان شما شهادتين را شنيدم و مال و جان شما را حفظ كردم بدون اين كه آگاهى از دلهايتان و انطباق زبانتان با قلبتان داشته باشم و خدا شهرت ايمان داشتن و تقدمتان را در اسلام و استقامت در راه آن را به شما ارزانى داشت .
ممكن است معنى ديگر آيه اين باشد كه شما پيش از اين چنين بوديد و براى مال دنيا مىجنگيديد ، تا اين كه خداوند اسلام را به شما ارزانى داشت و حال كه ايمان آوردهايد ، جنگهايتان براى كسب مال دنيا نباشد . حال اگر شما جزو بزرگان اسلام شدهايد پس بر شما لازم است با آنان كه مسلمان مىشوند ، همچنان كه با شما رفتار شد ، رفتار كنيد و تظاهر به اسلام را در پاداش و اجر ، كافى بدانيد ؛ مگوئيد شهادتينى كه آن فرد گفته براى فرار از مرگ بوده و ناشى از نيت درست نيست ، و اين پندار را وسيله مباح نمودن ريختن خون او و غارت كردن مال وى قرار دهيد ، و حال آن كه خداوند آن دو را حرام كرده است .
آنجا كه مىفرمايد : « فَتَبَيَّنُوا » در كارهايتان تحقيق كنيد » . اين كلام امر به تحقيق و روشن كردن است و غرض تأكيد بر مطلب است ؛ زيرا « خداوند به آن چه كه مىكنيد آگاه است » . پس به كشتن حريص نباشيد و در اين مورد با حزم و احتياط عمل كنيد .
18 . روايت شده كه اين آيه در مورد ماجراى اسامه كه پيش از اين گفته شد ، يا در مورد داستان محلم بن جثامه ليثى نازل شده كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله او را همراه سريهاى اعزام داشت . عامر بن الاضبط اشجعى با او روبرو شد و با تحيت اسلامى به دو تحيت گفت ولى چون بين آنها كدورتى از پيش ، بود . محلم با تيراندازى به سوى عامر ، وى را به قتل رسانيد . امّا وقتى نزد پيامبر آمد و از حضرت خواست كه برايش طلب مغفرت كند ، رسول
الأسير في الإسلام (حقوق مخاصمات مسلحانه در اسلام (فارسى) — صفحة 114
مساهمون: علي الأحمدي الميانجي
ص١١٤