پنج چيز را كه سوگند به خدا اگر چهارپايان خود را براى پيدا كردن آنها كوچ دهيد هر آينه آنها را لاغر خواهيد كرد پيش از آنكه مانند آنها را بيابيد :
( 1 ) اميد نداشته باشد هيچ يك از شما جز بپروردگار خود .
( 2 ) و نترسد مگر از گناه خود .
( 3 ) و شرم نكند دانشمند هر گاه از چيزى كه نمىداند پرسش شود از اينكه بگويد : خدا ميداند ( يعنى از پيش خود پاسخ ندهد . ) ( 4 ) و شرم نكند كسى اگر چيزى را نميداند از اينكه آن را بياموزد ( زيرا اگر شرم از آموختن داشته باشد هميشه در نادانى باقى بماند ) .
( 5 ) و شكيبائى از ايمان مانند سر است از تن ، و ايمان نيست براى كسى كه صبر و شكيبائى ندارد .
6 - و از سخنان آن حضرت عليه السّلام است كه فرمود : هر گفتارى كه ذكر خدا در آن نباشد ( و خدا در آن ياد نشود ) آن گفتار لغو و بيهوده است ، و هر خوشى كه انديشه در آن نباشد غفلت و فراموشى است ، و هر نگاه كردنى كه پند و عبرت در آن نباشد سرگرمى بيهوده است .
7 - و گفتارش عليه السّلام : كسى كه خود را ( بوسيلهء بندگى و اطاعت ) بخرد و ( بدان وسيله ) خود را ( از عذاب رستاخيز ) آزاد كند مانند آن كس نيست كه خود را ( بخواهشهاى نفسانى ) بفروشد و خويش را هلاك سازد .
8 - و گفتارش عليه السّلام : هر كه پيشى گرفته شد ( و ديگران از او جلو افتادند ) او براى سايه آفتاب خورد ، و هر كه پيشى گرفته شد او براى آب تشنگى كشد .
9 - و گفتارش عليه السّلام : ادب نيكو ( و روش و خوى پسنديده ) از حسب ( و بزرگى و شرف فاميلى يا چيزهاى ديگر ) جايگيرى كند ( يعنى كسى كه ادبش نيكو است ولى حسب نيكوئى ندارد همان ادب نيك او جاى بىبهرهگى او را از حسب خوب بگيرد ) .
الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد ( فارسى ) — صفحة 296
مساهمون: الشيخ المفيد
ص٢٩٦