( كه چه مقدار باشد ) پس ورثه در اندازهء آن اختلاف كردند و داورى پيش امير المؤمنين عليه السّلام بردند ، حضرت داورى كرد كه هفت يك از مال او را بردارند ( و به مصرف وصيت برسانند ) و ( براى گواهى داورى خود ) اين آيه را تلاوت فرمود : « براى آن ( يعنى دوزخ ) هفت در است ، كه هر درى راست از ايشان جزئى ( و بخشى ) جداگانه » ( سورهء حجر آيه 44 ) .
و نيز در بارهء مردى كه هنگام مرگش بيك سهم از مال خود وصيت كرده بود و آشكارا نكرده بود كه آن سهم چه اندازه باشد ، و پس از مرگ ورثه در بارهء اندازهء آن اختلاف كردند داورى فرمود كه هشت يك از مال او بردارند و ( براى گواه بر اين داورى ) گفتار خداى تعالى را تلاوت فرمود : « جز اين نيست كه صدقات براى بينوايان است و مسكينان . . . تا آخر آيه » ( سورهء توبه آيه 60 ) و اينان هشت گروه هستند كه هر گروهى يك سهم از صدقات دارند .
و نيز در بارهء مردى كه وصيت كرده گفت : هر بندهء كه در ملك من قديمى ( و كهنه ) است او را آزاد كنيد و چون از دنيا رفت وصى ندانست چه بكند ( و كدام بندهء او قديمى است ، و تا چند سال را قديم گويند ) از آن حضرت عليه السّلام پرسيدند ؟ حضرت فرمود : هر بندهء كه شش ماه در ملك او بوده بايد او را آزاد كرد ( و قديم از شش ماه به بالا اطلاق شود ) و ( براى گواهى اين گفتار ) اين آيهء شريفه را تلاوت فرمود : « و براى ماه گردانيديم منزلهائى تا بازگشت كند چون شاخهء خرماى قديم ( كهنه ) » ( سورهء يس آيه 39 ) و هر آينه ثابت شده كه شاخهء خرما آنگاه كهنه شود و مانند هلال خم شود كه شش ماه از چيدن خرماى آن گذشته باشد ( و اين آيهء شريفه را گواه گرفت كه قديم از شش ماه به بالا را گويند ) .
و نيز در بارهء مرديكه نذر كرد در يك « حين » روزه بگيرد و زمانى را معين نكرد ( و نميدانست « حين » كه در فارسى به معناى هنگام ، و زمان است بچه مقدار از زمان گفته شود و در نتيجه چند روز بايد روزه
الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد ( فارسى ) — صفحة 214
مساهمون: الشيخ المفيد
ص٢١٤