[ كسانى كه بازگرداندنشان در قيامت لازم است : ]
يكى كسانى كه مبعوث كردن آنها عقلا و نقلا واجب است و اينها تمام كسانى هستند كه به سودشان حقى ، [ يعنى ] ثوابى يا عوضى وجود دارد - براى آنكه بتوانند به حق خود برسند - و نيز تمام كسانىاند كه بر عليه آنها عقابى يا عوضى وجود دارد تا آنكه حق از آنها گرفته شود .
و دوم كسانى هستند كه نه حقى به سود خود دارند و نه حقى بر گردن آنهاست [ كه عبارتند ] از باقى اشخاص چه انسان باشند و چه غير انسان ، از حيوانات اهلى و وحشى . و بازگردانيدن اين دسته به حكم نقل واجب است چراكه قرآن و روايات متواتر بر آن دلالت دارند .
مصنف مىفرمايد : و واجب است كه به تمام آنچه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم آورده اقرار شود و از جمله آنها صراط ، ميزان ، به سخن آوردن اعضاى بدن و انتشار نامه اعمال است .
چراكه وقوع اينها ممكن است و انسان صادق هم از وقوع اينها خبر داده است ، پس لازم است كه به اينها اعتراف شود .
مىگويم : زمانى كه پيامبرى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم و عصمت او ثابت شد ، ثابت مىشود كه در هرچه از وقوع آن خبر داده صادق است ، خواه [ آنچه از آن خبر داده ] پيش از زمان او باشد مانند خبر دادن از انبياى گذشته و امتهاى آنها و نسلهاى گذشته و غير آن .
يا در مورد امور زمان خودش باشد مانند خبر دادن از وجوب واجبات و تحريم محرمات و استجاب مستحبات و نص بر امامان و غير اينها از روايات . و يا [ آنكه درباره ] زمان پس از خودش باشد كه يا مربوط به عالم تكليف [ - دنيا ] است مانند سخن او به على عليه السّلام كه : « به زودى پس از من ، با ناكثان و قاسطان و مارقان خواهى جنگيد » . و يا مربوط به عالم بعد از تكليف [ - آخرت ] است مانند احوال مرگ و ما بعد آن . و از جملهء آنچه بدان خبر داده عذاب قبر ، صراط ، ميزان ، حساب ، به سخن آوردن اعضا ، انتشار نامه اعمال ، احوال قيامت ، كيفيت محشور شدن اجسام و احوال مكلفان در هنگام مبعوث شدن است . و لازم است كه به همه اينها اقرار و اعتراف شود ، زيرا