هدايت مىكند سزاوارتر است كه پيروى شود يا كسى كه راه نمىيابد مگر آنكه هدايت شود ، شما را چه مىشود ، چگونه قضاوت مىكنيد ؟ « 1 »
[ دليل لزوم اتصاف نبى به تمام فضايل چيست ]
مىگويم : لازم است كه پيامبر به تمامى كمالات و فضايل متصف باشد و لازم است كه در كمالات و فضايل ، برتر و كاملتر از يكايك اهل زمانهاش باشد ، زيرا عقلا و نقلا بر شخص حكيم و دانا قبيح است كه مفضول محتاج به تكميل را بر فاضل كامل شده مقدم بدارد . اما اينكه عقلا قبيح است مطلب واضحى است زيرا وجدانا مشاهده مىكنيم كه قبيح است كسى كه شروع در آموختن فقه كرده بر ابن عباس و فقهاى ديگر مقدم شود و كسى كه شروع در منطق كرده بر ارسطو ، و كسى كه شروع در نحو كرده بر سيبويه و خليل بن احمد مقدم شود ! و همچنين است در هر فنى از فنون . و اما اينكه نقلا قبيح است به دليل مطلبى است كه خداى سبحان در آيه مذكور و غير آن بدان اشاره مىكند .
مصنف مىفرمايد : پنجم : لازم است كه پيامبر از پستى پدران و بدكارهگى مادران و از رذايل اخلاقى و عيوب جسمانى منزّه باشد چراكه اين امور نقص محسوب مىشوند و جايگاه پيامبر در قلوب مردم از بين مىرود ، در حالى كه مطلوب خلاف اين حالت است . [ مطلوب از دست نرفتن جايگاه پيامبر در قلوب مردم است ] .
مىگويم : از آنجا كه خواسته خداوند آن است كه مردم فرمانبردارى كامل از پيامبر داشته و قلبها به او روى آورند لازم است كه او به اوصاف ستايش شده متصف باشد [ كه عبارتند ] از كمال عقل ، هوشمندى ، تيزهوشى ، عدم غفلت ، قوتنظر ، شهامت ، دلاورى ، گذشت ، شجاعت ، كرم ، سخاوت ، بخشندگى ، ايثار ، رأفت ، رحمت ، فروتنى ، نرمى و غير اينها . و [ نيز لازم است ] كه از هرچه كه موجب تنفر از او مىشود منزه باشد . و اين يا نسبت به امور خارج از وجود اوست مانند پستى پدران و بدكارهگى مادران ، و يا نسبت به خود اوست كه يا در احوال اوست مانند خوردن غذا
هامش
( 1 ) . يونس ، 35 .