پيوست 4 داغستان در اثر ابن رسته
گزارش ابن رسته دربارهء سرزمينهاى قفقاز در الاعلاق النفيسه ، ص 147 - 148 ، از شرح مسعودى بسى قديميتر است . گمان مىرود كه ابن رسته اثر خود را حدود 300 / 912 به پايان رسانيده باشد و تا آنجا كه قابل بررسى است ، ارجاعهاى او ديرتر از 290 / 902 نيست . عبارات « گفت » و از « ايشان پرسيدم » ، نشان مىدهد كه ابن رسته 1 از گزارش سيّاحى اصلى كه احتمالا از سرير ديدار كرده ، استفاده نموده است . نمىدانيم سيّاح كيست ، امّا با اطمينان مىتوان فرض كرد كه وى لااقل پنجاه سال پيش از نگارش مروج الذهب ( 332 / 943 ) بدانجا سفر كرده است .
از گزارش مورد استفادهء ابن رسته ، ترجمهاى اندك متفاوت به فارسى در زين الاخبار گرديزى ( مقارن 444 - 446 / 1050 - 1052 ) يافت مىشود .
بار تولد بخش مربوط به موضوع بحث حاضر را در 1897 منتشر كرد .