و مآخذ او جاى شك نيست . 2 ترجمهاى جديد از متن مسعودى ، با تكيه و توجه بر نكات فنى ، مىتواند مكمّل سودمندى براى كار ما روى تاريخ الباب باشد .
من از هر دو چاپ باربيه دمينار ( پاريس 1863 ) و چاپ بولاق ، 1283 / 1867 ، ج 1 ، ص 85 - 100 استفاده كردهام . چاپ بولاق تقليدى از چاپ پاريس است ، امّا بسيارى از فقرات ، محذوف و بسيارى از اسامى اشخاص ، غلط تلفّظ شده است ؛ فقط در تصحيح حدسى پارهاى لغات عربى موفّق بوده است .
چاپ پاريس در زمان خود كارى موفقيتآميز بود ، امّا نزديك به نود سال از آن مىگذرد و اين امر در ترجمهء اصل به خوبى احساس مىشود . در بعضى موارد ترجمه تا حدودى آزاد است و من ترجيح دادهام برخى قسمتها را كلمه به كلمه ترجمه كنم . در نحوهء عرضهء مطالب ، خود مسعودى مؤثر است ؛ وى پيوسته از اصل موضوع خارج شده و بعد از بحثى طولانى دربارهء بعضى مسائل ، كه در راه خود با آنها روبرو شده ، به آن بازگشته است . ازينرو ، لااقل چهار بار به شروان و باب بازمىگردد ( زير بخشهاى 1 - 2 ، 10 ، 21 ، 29 ، 30 ) . متن را به فقراتى تقسيم كردهام ، كه اين كار براى ارجاعها سودمند خواهد بود . حاشيهرويهاى مسعودى بر مطالب غير مربوط به قفقاز را حذف كردهام . رويهمرفته بيشترين حكّ و اصلاح در اسامى جغرافيايى صورت گرفته است . مانند * آتل به جاى آمل ، * خرسانشاه و وردانشاه ، به جاى خراسان - شاه و زادان - شاه و امثال آنها . از تعليقات مهم ماركوارت بر بسيارى از مطالب فصل 17 ، كه آنها را پارهپاره در
Striefzuge
ترجمه كرده است ، بسيار استفاده كردهام .