پيوست 3 قفقاز در اثر مسعودى
در فصل 17 مروج الذهب شرحى مهم و منظم دربارهء طوايف قفقاز درج است ، كه ما را قادر مىسازد بعضى اشارات اتفاقى و پراكندهء تاريخ الباب را در تصويرى كلى جاى دهم . متن ما حدود 150 سال بعد از مسعودى نوشته شده است ، 1 امّا به سهم خود كمك مىكند تا شمارى از مطالب غامض مروج الذهب را بشكافيم . ماجراى متحد شدن شروان ( به رغم پارهاى مباينت در نامها ) عملا در هر دو منبع يكى است ، و اينك مىتوانيم بعضى اشتباهات مسعودى را در ضبط نامها تصحيح كنيم . اين واقعيت كه مسعودى دربارهء نام حاكم ليزان ( از قبيلهء عرب شيبانى ) مردد به نظر مىرسد ، و نكات ديگر ، اين ترديد را برمىانگيزد كه آيا اين جغرافيدان واقعا قفقاز ( بويژه شروان ) را ديده است ، يا نه . با اين وصف ، دربارهء ممتاز بودن منابع