مداوم شروان و نيز از عصيانهايى كه از ميان اشراف باب برمىخاست ، محفوظ بدارند ( نگاه كنيد به وقايع ذيل 456 ) .
شرح
( 48 ) پ . اى . اسپاسكىP . I . Spassky، كارشناس محلّى ( در مقاله خود :« The fortifications of Derbent » , Baku 1929 )ابعاد زير را ذكر كرده است : ديوار جنوبى - از دريا تا قلعه - 500 3 متر ؛ ديوار شمالى - 675 3 متر ؛ فاصلهء ميان دو ديوار - 450 متر ( نزديك قلعه 350 متر ) . از اين قرار مساحت شهر حدود 5 ، 1 كيلومتر مربع است . ارتفاع قلعه از سطح دريا 340 متر .
قلعه به شكل چهارضلعى نامنظم است و سطحى برابر دو هكتار را اشغال كرده است .
( 49 ) پاخوموف ( همانجا ) نظر مىدهد كه ديوارها در سال سى و هفتم پادشاهى انوشيروان ، يعنى 567 ق م ، ساخته شده است . دربارهء حوادث دو معبر اصلى دربند ( در ارمنى چور ، در عربى قديم صول ) و داريال ( در لاتينىPliny , n . h . , 6 , 11 , 30 Portae Caspiae) .
نگاه كنيد به : ماركوارت ، ايرانشهر ، ص 95 - 107 . دربارهء مذاكرات ميان روم و ايران دربارهء استحكامات اين معبرها و اينكه روم براى اين منظور حاضر به پرداخت هزينه به ايران شد ، از ديرباز و از زمان تئودوسيوس اول ( 379 - 395 ) اطلاعاتى موجود است . قراينى نشان مىدهد ديوار نخست در زمان يزدگرد دوم ( 438 - 451 ) ساخته شده بود . به روايت مورّخ ارمنى لووندLevond( پايان قرن هشتم م ) ، مسلمه در دربند سنگى يافت كه بر آن نوشته بود امپراتور مارسيانوس ( 450 - 457 ) « اين شهر و استحكامات آن را ساخت و براى آنها از خزانهء خود تالان بسيارى صرف كرد » ( از ترجمهء روسى پاتكانيان ، ص 28 ) .
( 50 ) ابن فقيه ، ص 291 از مجسمهها و نقوش روى ديوارهاى باب توصيفهاى عجيبى ارائه مىدهد ( دو شير نر ، شيران ماده ، مردى با يك روباه كه خوشههاى انگور در دهان دارد ) ؛ نيز از يك آب انبار زيرزمينى ، و شيرهايى كه در دو طرف پلكان آن قرار دارند و طلسم شناخته شدهاند . مقايسه كنيد با : ابن حوقل ، ص 242 ، و ياقوت .
( 51 ) دروازههاى دمشق و فلسطين بايد محلّ استقرار جنگجويانى باشد كه از سوريه